Suudi Arabistan’ın güvenliğine yönelik tehditlere izin vermeyiz

Askeri üyelerden ve sivil güçlerden oluşan Sudan Devlet Başkanlığı Konseyi’nin (Egemenlik Konseyi) merkezi olan Sudan Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda sivillerin varlığına rağmen askeri üniformalar daha baskın görünüyor. Subaylar gelen misafirleri gülümseyerek karşılıyor. Ancak Egemenlik Konseyi Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan ile yapacağımız görüşme yaklaşık bir buçuk saatlik bir gecikmeyle başladı. Orgeneral Burhan, Egemenlik Konseyi toplantısındaydı. Orada hazır bulunanlardan birine göre toplantı sabahın erken saatlerinde başlamıştı. Burhan ile randevumuz aynı zamanda Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Yves Le Drian’ın ziyaretine denk gelmişti.

Bir müddet sonra bir subay bize doğru gelerek Orgeneral Burhan’ın ikindi namazını kıldıktan sonra bizimle görüşeceğini söyledi.

Egemenlik Konseyi ve Bakanlar Kurulu arasındaki güç dengesi

Orgeneral Abdulfettah el-Burhan ile röportajımız, eski Devlet Başkanı Ömer el-Beşir rejiminin yıkılmasından sonra askerler, siviller ve Bakanlar Kurulu tarafından ortak olarak kurulan Egemenlik Konseyi’ndeki güçlerin birbiriyle olan ilişkileri hakkındaki sorumuz ile başladı. Burhan röportajda Egemenlik Konseyi’nden Sudan’ın iç dinamiklerine, bölgesel gelişmelerden Yemen ve Arap Koalisyonu’na kadar birçok başlıkta açıklamalarda bulundu.

Independent Arabia’dan Advan el-Ahmeri’nini Abdulfettah el-Burhan ile yaptığı röportajın tamamı;

– Özgürlük ve Değişim Bildirgesi Güçleri (ÖDBG) Sudan’ın Yemen’de meşru hükümeti destekleyen Arap Koalisyonu’na katılımından rahatsız. Ancak Egemenlik Konseyi farklı düşünüyor. Bu durumda son sözü söyleyen kim? Dış politikayla ilgili konulardaki farklı görüşleri nasıl bir araya getiriyorsunuz?

“Egemenlik Konseyi olarak elbette Başbakan ve Bakanlar Kurulu üyeleri ile dış politikanın ortak çıkarlara dayandığı konusunda hemfikiriz. Sudan’a, Sudan halkına ve çıkarlarına hizmet etmeyi amaçlayan herkesle, Sudan ve Güney Sudan arasında iyi bir ilişki kurmaya çalışacağız.”

– Mısır ve Sudan arasındaki sorunlu Halayib ve Şelatin bölgeleri (Halayib Üçgeni) ile ilgili görüşleriniz nelerdir?

“İki ülke arasında, yerel ve bölgesel arenalarda ortaya çıkan sorunlar konusunda bir anlaşmazlık yok. Halayeb, Şelatin ve Nahda (Hedasi) Barajı ile ilgili Mısırlı kardeşlerimizle aramızda çok sayıda ve devam eden uzlaşılarımız var.”

Sevakin Adası hikâyesi

Sevakin Adası’na ilişkin sorumuzu cevaplarken öncelikle Sevakin’in bir ada olmadığını belirten Orgeneral Burhan herkesin ‘ada’ ifadesini kullanmasının kendisini şaşırttığını söyledi. Bu düzeltmenin ardından konuya dair sorumuzu şöyle tamamladık:

-Türkiye’nin bu araziyi kiralamasına izin verildiğini ilan ettiği ilk günden bu yana Suudi Arabistan’ın güvenliğini tehdit ettiği ve Türklerin Kızıldeniz’e ulaşmaya çalıştığı söyleniyor. Siz bu konuda ne diyeceksiniz?

“Sudan ülkede ve özellikle Kızıldeniz’de böyle bir askeri varlığa izin vermeyecek. Türkiye ne ada ne de bir arazi kiralamadı. Konu abartılıyor. Bu dosya ile ilgili konuşulan birçok şey yanlış. Öncelikle Sevakin bir ada değil. Osmanlı İmparatorluğu sırasında bir padişahın sarayının bulunduğu sahile yakın bir arazi. Bununla birlikte ister Suudi Arabistan ister başka bir ülke olsun komşularımızın ve kardeşlerimizin güvenliğini tehdit edecek herhangi bir girişim yok. Buna asla izin vermeyiz.”

Devlet Başkanı Ömer el-Beşir başta Suudi Arabistan, Mısır ve diğerleri olmak üzere kardeş ve komşu ülkeleri zor bir durumda bırakmıştı. Orgeneral Burhan’a ülkesinin Sevakin’de veya başka bir yerde herhangi bir askeri varlığa izin verip vermeyeceğini ve Suudi kamuoyunun Türkiye’nin varlığına ilişkin kaygılarını göz önünde bulundurup bulundurmadığını sordum.

Burhan’ın yanıtı şöyle oldu:

“İyi bir anlayışa sahibiz, Suudi Arabistan’daki kardeşlerimizle güçlü bağlarımız var. Sudan’dan Suudi Arabistan’ın ulusal güvenliğine zarar verecek herhangi bir hamlenin gelmesi imkansız.”

Yemen savaşı ve Sudan’ın Arap Koalisyonu’ndaki yeri

Sudan’ın Mart 2015’te Yemen’de meşru hükümetin kontrolü yeniden sağlaması için başlatılan ‘Kararlı Fırtına’ adlı operasyona katıldığını duyurmasından bu yana Sudan güçlerinin Yemen’de meşru hükümeti destekleyen Arap Koalisyonu’ndan çekileceğine dair haberler sızıyor. Beşir hükümetinden sızan bilgilerde de bu durum inkar edilmiyordu. Ancak ülkede yaşanan olayların ardından Sudan Resmi Haber Ajansı (SUNA) tarafından yayınlanan bir haberle böyle bir çekilmenin söz konusu olmadığı belirtildi. Orgeneral Burhan konuya dair şunları söyledi:

“Sudan güçlerinin Arap Koalisyonu’nda kalıp kalmaması Koalisyon ortaklarına bağlı. Ortada bir ortaklık var. Eğer çoğunluk tarafından bu ortaklığı bozma kararı verilirse o zaman başka bir konuşma olacaktır.”

– Yani Sudan güçleri Koalisyon’da kalmaya devam edecek mi?

“Evet. Sudan güçleri, meşru hükümeti desteklemek için Koalisyon’da kalacak.”

Beşir’in görevden alınma anları

Eski Devlet Başkanı Ömer el-Beşir’in görevden alındığını duyuran ilk kişi Orgeneral Burhan’dı. Fakat Burhan, söz konusu süreç ve o anlar hakkında konuşmak istemiyor gibiydi.

-Devlet Başkanı Beşir’e görevden alındığını nasıl bildirdiniz? Tepkisi nasıl oldu? Ne dedi? Tartışma yaşandı mı?

“Bunlar sıradan, bilinen detaylar. Bu konuda söylenecek kayda değer bir şey yok.”

Beşir’in görevden alınmasından sonra orduda tartışmalar ve bölünmeler yaşandığı iddialarına karşı çıkan Orgeneral Burhan, aynı şekilde Egemenlik Konseyi veya ordu hakkında konuşmayı da şiddetle reddetti. Beşir’den sonra dahi bu iki kurumun Müslüman Kardeşler Teşkilatı’nı koruduğunun öne sürülmesiyle ilgili olarak da “Bu doğru değil. Bunu asla kabul etmiyoruz” dedi.

Egemenlik Konseyi yetkileriyle Bakanlar Kurulu tarafından temsil edilen sivil meclisin birbirine müdahalelerde bulunduğu şeklindeki söylemlere karşı çıkan Burhan konuya dair şunları söyledi:

“Anayasa Bildirisi her şeyi belli bir kalıba sokuyor. Egemenlik Konseyi’nin de Bakanlar Kurulu’nun da yetkileri ve yapacakları işler tanımlanmıştır. Anayasa Bildirisi’nde geçiş dönemine ilişkin her şey belirlenmiş durumda.”

Orgeneral Burhan verdiği televizyon röportajlarında isim vermeden protestolar sırasında aktif olarak rol alan küresel istihbarat teşkilatları hakkında konuşmuştu. Bu konuyu da gündeme getirdik.

– Söz konusu istihbarat servislerinin bağlı olduğu ülkelerin veya kurumların isimleri daha sonra açıklanacak mı?

“Kaos ve disiplin eksikliğinin hakim olduğu bir dönem yaşandı. Bu dönemde bazı diplomatik görevliler ve Sudan’a gelen bazı yabancılar takip edilemedi. Tüm yıkıcı faaliyetleri izledik. Ulusal güvenliğe karşı hareket ettikleri saptanan herkes sorumlu tutulacak. Bundan kaçamazlar.”

Burhan röportajlarından birinde protestoların arkasında olduğunu söylediği üçüncü bir taraftan bahsetmişti.

Bu konuya dair şunları söyledi:

“Protestolar devam ettiği sürece bunu kullananlar da olmaya devam edecektir. Pek çok taraf Sudan’ın istikrarını, güvenliğini ve silahlı kuvvetlerinin birliğini önemsemiyor. Protestolar ortaya çıktığında, bundan faydalananlar da ortaya çıktı.”

Cumhurbaşkanlığı adaylığı ve Anayasa Bildirisi’nin korunması

– Geçiş süreci sonunda cumhurbaşkanlığına aday olmayı düşünüyor musunuz?

(Gülümseyerek) Hayır, asla!

– Egemenlik Konseyi ve sivil meclis arasındaki ortaklığın geleceğine dair düşünceleriniz nelerdir? Orduda safların yeniden düzenlendiği yönünde söylemler var. Ülkede devrim öncesi dönemde yaşananlar tekrarlanır mı?

“ÖDBG ile birlikte dünyanın gözü önünde bir bildiri imzaladık. Bu bildiriyi koruyacağımıza ve uygulayacağımıza söz veriyoruz.”

– Geçiş döneminde Egemenlik Konseyi’nin masasındaki ilk dosya hangisi?

“Elbette barış. Bu, bildiri anlaşmasında belirtilen süre içinde tamamlanması gereken öncelikli ve gerekli dikkatin gösterilmesine ihtiyaç duyan bir dosyadır.”

Orgeneral Burhan’a barış dosyasından hareketle Eritre ile Sudan arasındaki ilişkileri sordum. Eritre Cumhurbaşkanı İsaias Afewerki yıllar sonra Sudan’ı ziyaret etmiş ve benim de Sudan’da bulunduğum süre içerisinde ayrılmıştı.

– Eritre ile ilişkilerin geleceğine dair düşünceleriniz neler?

“Eritre ile Sudan arasında eski ve köklü bir ilişki var. Bu ilişki halklarımız arasındaki akrabalık ilişkileriyle de pekişiyor. Bölge güvenliği ve kaynakların paylaşımına ilişkin ortak hedeflerimiz bulunuyor. Eritre Cumhurbaşkanı Afewerki’nin tüm bölgenin sorunları ile ilgilenen bölgesel bir varlık oluşturulmasına ilişkin önerisi ve bu konuda bir vizyonumuz var.”

‘Hartum Katliamı’ ve soruşturmalar

Sudan Egemenlik Konseyi Başkanı Orgeneral Abdulfettah el-Burhan ile röportajımızın sonunda kendisine ‘Hartum Katliamı’ olarak nitelendirilen olaylar, eski rejimin sembol isimleri hakkındaki soruşturmalar ve Yargıtay Başkanı’nın atanmasını gündeme getirdik. Orgeneral Burhan konuya ilişkin şunları söyledi:

“Soruşturma emri ve dolayısıyla Yargıtay Başkanı ile Başsavcının tayin edilmesi talimatı Anaysa Bildirisi’ne göre verilir. Bu konular bildiride belirtilmiştir.”

– Her şey Anayasa Bildirisi’nde yer alıyorsa protestolar neden devam ediyor?

“Protesto gösterileri, görüşlerini ifade etmek isteyen her vatandaşın yasal hakkıdır. Ancak gösteri düzenlenmeden önce ilgili taraflarla iletişim kurulması ve amaçların bildirilmesi gerekir. Yerel makamlarda bununla ilgili kurallar mevcuttur.”

Şarkul Avsat