Ortadoğu’da 2019’da neler oldu?

Arap dünyasının gözünden yılın en büyük haberlerinden bazıları…

ŞUBAT


Papa Fransua, BAE’ye tarihi bir ziyarette bulundu

Katolik Kilisesi’nin başı Papa Fransua, 3 Şubat’ta Birleşik Arap Emirlikleri (BAE)’ne üç günlük bir gezi için geldi. Papa Fransua, bu ziyaretini “Dinler arasındaki ilişkiler tarihinde yeni bir sayfa yazma fırsatı” olarak nitelendirdi. Papa, pazar sabahı Abu Dabi’de bulunan başkanlık havaalanına indi ve burada Abu Dabi Veliaht Prensi Muhammed bin Zayed El Nahyan tarafından karşılandı. Seyahatinin bir parçası olarak Papa Fransua, dinlerarası konferansına katıldı, konferansı Zayed Sports City Stadyumu’nda 100 binden fazla kişinin katıldığı iki saat süren bir ayin takip etti.

ŞUBAT


Rami Malek ‘Bohemian Rhapsody’ filmindeki rolüyle en iyi erkek oyuncu Oscar’ını kazandı

Rami Malek, “Bohemian Rhapsody” filminde oynamış olduğu Freddie Mercury rolüyle 24 Şubat’ta en iyi aktör Oscar’ı kazanan ilk Arap aktör olarak tarih yazdı.  37 yaşındaki oyuncu Mr Robot dizisinde oynadığı Elliot Alderson rolüyle büyük çıkış yaptı ve 2016 yılında Emmy Ödülleri’nde drama diziler dalında en iyi erkek ödülünü kazandı. Los Angeles’ta Mısırlı göçmen bir ailede dünyaya gelen ve Arapça konuşan Malek ayrıca Altın Küre, Ekran Aktörleri Derneği ve BAFTA ödüllerini de kazandı.

NİSAN


Sudan’ın Cumhurbaşkanı 30 yıl sonra devrildi

Baskı, savaş suçları ve insan hakları ihlalleri ile dolu 30 yıllık diktatörlüğün ardından Sudan Cumhurbaşkanı Ömer El Beşir 11 Nisan’da görevinden alındı. 1989’da askeri bir darbeyle iktidara geldi ve daha sonra Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICC) soykırımla suçlandı. Aralık 2018’de siyasi belirsizlik, yakıt ve ekmek fiyatlarının artmasını protesto etmek amacıyla binlerce Sudanlı sokaklara döküldü. Bu, Beşir ve hükümetinin istifa etmesi için daha geniş bir çağrıya dönüştü ve hedefe 2019’da aylarca süren huzursuzluk ve askeri müdahaleden sonra ulaşıldı.

MAYIS


Suudi Arabistan ve BAE yeni vize politikaları yayınladı

BAE; yatırımcılar, girişimciler, yenilikçiler, uzman yetenekler ve seçkin öğrenciler olmak üzere beş kategoriden gelen kişilere uzun süreli vize (5 ila 10 yıl) vereceğini duyurdu. Vize hizmetinin düzenleyici çerçevesi, BAE Bakanlar Kurulu tarafından 1 Mayıs’ta yürürlüğe girmeden önce ilk kez onaylandı.

Suudi Arabistan, Haziran ayında bir kez ödenen 800 bin Suudi Riyali (213.000 Dolar) ile alınan Daimi Oturum ve yıllık 100 bin Suudi Riyali ödeyerek alınan oturum programını başlatarak yabancıların iş yapmasına ve akrabalar için mülk ve sponsor vizesi almasına izin verdi.

AĞUSTOS


Kadınlara yönelik Suudi erkek vesayet yasası düzenlendi

1 Ağustos’ta, Kral Selman tarafından imzalanan bir kararnameyle Suudi Arabistan’daki kadınlara pasaport başvurusu yapma ve bağımsız seyahat etme hakkı verildi. Kararnameye göre, her Suudi vatandaşı, cinsiyete bakılmaksızın, vasinin sadece reşit olmayanlara onayını gerektirecek bir pasaport alabilecek. Kararname toplumsal cinsiyet ayrımı yapmayacak şekilde yazıldı ve kadınlara özgü herhangi bir kısıtlama getirmiyor.

Bu hamle, Suudi Arabistan’ın 2013 yılında Şura Konseyi’ne kadınları dahil etmesi, daha sonra 2018’de kadınlara ehliyet verilmesine başlamasıyla başlayan bir dizi reformun parçası olarak dikkatleri çekti.

EYLÜL


Suudi Arabistan’daki Aramco petrol tesislerine saldırı düzenlendi

Eylül ayında iki büyük iki Suudi Aramco tesisine saldırı düzenlendi. Saldırılar; Suudi Krallığı’nın Doğu eyaletindeki Dammam yakınlarındaki Abqaiq’teki dünyanın en büyük petrol işleme tesisine ve yaklaşık 200 km uzaklıktaki Khurais’teki diğer en büyük ikinci petrol tesisinde büyük yangınlara yol açtı.

Yemen’deki İran destekli Husi milisleri, 22 Eylül’de saldırıları gerçekleştirdiklerini iddia ettiler. Saldırılar yaklaşık 5,7 milyon ham varilin arzında büyük bir kesintiye neden oldu. Saldırıların ardında İran’ın olduğuna dair şüphelerin olduğu iddia edildi.

Tüm dünya ülkeleri yapılan saldırıları şiddetle kınadı. Khurais petrol sahası dünya petrolünün yaklaşık yüzde 1’ini üretirken Abqaiq, Aramco’nun en büyük tesisi olup ve küresel petrol arzının yüzde 7’sini işleme kapasitesine sahiptir.

EKİM


Lübnan protestoları Başbakan Hariri’yi istifaya çağırdı

Lübnan Başbakanı Saad Hariri, yolsuzluğa ve ekonomideki çöküşle ilgili yaklaşık iki hafta süren protestoların ardından 29 Ekim’deki görevinden istifa etti. Ülke çapındaki gösteriler, derin ekonomik krizle beraber Lübnan’ı felç etti, bankaların, okulların ve işletmelerin 10 günden fazla süre kapalı kalmasına neden oldu. Yapılan protesto ve mitinglerde insanlar hükümetin değişmesini ve mezhepçi siyasi sistemin sona ermesini istedi. Hariri buna karşılık olarak Cumhurbaşkanı Michel Aoun’a gönderilen bir mektupla istifasını sunmuştu.

KASIM


Yemen hükümeti ve güneyli ayrılıkçılar Riyad anlaşmasını imzaladılar

Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, Riyad’da güneyli ayrılıkçılar ve Yemen’in uluslararası kabul görmüş hükümeti arasında bir güç paylaşımı anlaşması imzalanmasını “Yemen’de yeni bir istikrar dönemi” olarak nitelendirdi.

4 Kasım’da imzalanan anlaşmanın ana maddelerinde ülkedeki güvenliği ve istikrarı sağlamak için koalisyon güçleri çatısı altında çabaların birleştirilmesi, koalisyon güçlerinin denetiminde anlaşmanın uygulanması, hedeflerine ulaşmasını izleyecek bir komisyon oluşturulması ve Güney Geçiş Konseyi’nin hükümetin nihai siyasi çözüm müzakereleri heyetine katılması şartları bulunuyor.

İmza töreninde Yemen Cumhurbaşkanı Abdurabbu Mansur Hadi, Güney Geçiş Konseyi lideri Aidarous Al-Zoubeidi, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ve Abu Dabi Veliaht Prensi Şeyh Muhammed bin Zayid Al Nahyan’ın yanı sıra Yemenli, Arap ve yabancı siyasiler de hazır bulundu.

KASIM


Süregelen huzursuzluk Irak Başbakanı Abdel Abdul Mehdi’yi görevden alınmasına neden oldu

Bağdat ve güney Irak şehirlerinde aylar süren huzursuzluk, 29 Kasım’da Başbakan Abdül Abdul Mehdi’nin istifasıyla sona erdi. Iraklılar; kapsamlı reformlar, yolsuzluğun sona ermesi ve İran’ın içişlerine karışmamasını talep ediyorlar. 1 Ekim’de gençlerin önderliğinde patlak veren mitinglerde, çoğu protestocu hakkında yaklaşık 460 kişi öldü ve 25 bin kişi de yaralandı.

Protestocular; İran yanlısı silahlı kesimleri, ülke çapında meydana gelen cinayetler ve adam  kaçırılma faaliyetlerinde rol oynamakla suçluyorlar.

ARALIK


Aramco hisseleri Suudi Arabistan Menkul Kıymetler Borsası’nda

Suudi Arabistan’ın ulusal petrol şirketi Saudi Aramco, ilk halka arzının tamamlanmasının ardından 11 Aralık Çarşamba günü işlem görmeye başladı. Halka arz fiyatı pazarlama aralığının en üstünden belirlenen Aramco hisseleri, Riyad’daki işlemlerde yüzde 10 yükselerek günlük limitine ulaştı.

Tarihin en yüksek değerli halka arzını gerçekleştiren Suudi enerji devi Saudi Aramco, Suudi Arabistan borsası Tadawul’da (Tedavül) işlem görmeye başladı. Hisse senetleri, ilk halka arz fiyatı 32 Riyal’den, borsanın izin verdiği günlük limite ulaşarak şirkete 2 trilyon dolara yakın bir değerleme kazandırdı ve 38.70 Riyal’e (10.32 Dolar) yükselerek dünyanın en değerli şirketlerinden biri haline geldi.

 

Arab News