Suudi Arabistan, bulut tohumlama teknolojisine destek veriyor

Suudi Arabistan bakanlar kurulu, ülkenin yağış miktarını yaklaşık yüzde 20 artıracak olan bulut tohumlama programını onayladı. Bulut tohumlama teknolojisi, bulutların kalitesine bağlı olarak yağış miktarını yüzde 70’e kadar artırabilir.

Aralarında Suudi Arabistan’ın da olduğu Körfez İşbirliği Konseyi’ne üye devletler, uzun zamandır vatandaşlarına su temin edebilmek için oldukça cömert yatırımlar yapıyor.

Yıllık yağış oranı 100 mm’den az olan Körfez ülkelerinin ekosistemleri ve su kaynakları tamamı kurak olan Ortadoğu ve Kuzey Afrika (MENA) bölgesinden bile daha çok baskı altında.

Suudi Arabistan Bakanlar Kurulu bulut tohumlama programını kabul etmesi sürpriz gelişme olmadı. Bulut tohumlama programı ile Suudi Arabistan’a düşen yağmur oranını yaklaşık yüzde 20 artırmayı hedeflemekte.

Suudi Arabistan Çevre, Su ve Tarım Bakanlığı bulut tohumlama programının, dünya genelinde örneklerinin incelenerek ve bölgedeki diğer ülkelerin bulut tohumlama çalışmalarının ziyaret edilmesinin ardından geliştirildiğini belirtti.

Geçtiğimiz sene Kasım ayında Birleşik Arap Emirlikleri’nde (BAE) üç gün boyunca yağan sağanak yağıştan bu yana bulut tohumlamanın, olağandışı şiddetli yağmurdan sorumlu olup olmadığı konusunda çok fazla tartışmalar yapıldı.

Birleşik Arap Emirlikleri (BAE)’nin bulut tohumlama programını yürüten Meteoroloji ve Sismoloji Ulusal Merkezi (NCSM), tohumlama planının o zamanlar çalıştığını ama fırtınaya neden olan yağışlardan sorumlu olmadığını söyledi.

Bulut tohumlama çalışmalarının sonuçlarını değerlendirmenin kesin bir yolu olmasa da, kesin olan bir şey var: Körfez İş Birliği Konseyi (KİK) ülkeleri bulut tohumlama seçeneği göz ardı etme lüksüne sahip değil.

Yapılan araştırmalara göre teknoloji bulutların kalitesine bağlı olarak yağmur miktarını yüzde 70’e kadar artırabilir.

Amerika Meteoroloji Derneği 2010’da “Büyük potansiyel faydalar, operasyonel bulut tohumlama yapmak için nispeten küçük yatırımlar gerektirebilir” dedi.

2007- 2008 yıllarında Suudi Arabistan bulut tohumlama ekibinde yer alan inşaat mühendisi Dr. Muhammed Shamrukh, geliştirilen son programın, çok olmasa bile yüzde 10-20 arasında bir oranda yağış miktarının artırırken yeraltı su kaynaklarının yenilenmesine yardımcı olacağını ifade etti.

Shamrukh, “Suudi Arabistan’ın yeraltı suyu kaynakları, farklı kullanımlar için yüksek talep nedeniyle oldukça kısıtlıydı, bu da bulut tohumlamayı sürdürülebilir kullanım ve yeraltı suyu deposunu artırmak için ilk olası seçeneklerden biri haline getiriyor. Bulut tohumlama, Körfez gibi kurak bir bölgede oldukça karmaşık bir fiziksel süreç. Tohumlama düşük maliyetli bir yöntem değil ancak tuzdan arındırma ile karşılaştırıldığında oldukça uygun fiyata denk geliyor”  dedi.

BAE’de olduğu gibi Suudi Arabistan’da da bulut tohumlama için belli bulutları hedef alacak. Bu özel bulutların fiziksel yapıları yağmur yağmasını teşvik etmek için kullanılacak.

Bazı doğal olan katalizörler, seçilen bulutlardan mümkün olan en yüksek yağış oranının düşmesini sağlayacak.

Teknoloji, yeni bulut oluşturmayacak. Bunun yerine bulut yoğunlaşma çekirdeği sağlayarak yağmur oranını artıracak.

Senede aldığı yaklaşık 59 mm yağış ortalaması ile dünyanın en kurak ülkelerinden biri olan Suudi Arabistan’ın bulut tohumlama çalışmalarına başlaması şaşırtıcı bir karar değil.

İnsanları doğru su kullanmaya, atık suyu geri dönüştürerek tasarruf ve verimliliği teşvik eden tatlı su kaynaklarını korumaya yönelik kampanyalara rağmen su tüketimin çeşitli nedenlerle artması bekleniyor.

Nüfus artışı, sanayi, enerji, ulaşım, madencilik ve tarım sektörlerinin genişlemesi ile Suudi Arabistan’da su kaynakları konusunda sorunlar yaşıyor. VİZYON 2030 reform planı, Suudi Arabistan’ı birçok gelecek vaat eden alanda lider bir endüstriyel güce ve uluslararası lojistik platformuna dönüştürmeyi amaçlıyor.

Suudi Arabistan’ın su ihtiyacının yaklaşık olarak yüzde 85’i yeraltı su kaynaklarından karşılanıyor. Düşük yağış oranı göz önüne alındığında oldukça yüksek bir oran.

Suudi Arabistan’ın geri kalan su ihtiyacı, her yıl yaklaşık olarak 2.7 milyar metreküp deniz suyunun tuzdan arındırılması ile karşılanıyor.

Fakat dünyanın en kurak yerlerinden biri olan Suudi Arabistan’da denizden taze su elde etmek yüksek finansal ve çevresel maliyeti de beraberinde getiriyor.

BM Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsüne göre “Suudi Arabistan, BAE, Kuveyt ve Katar’da üretilen tuzlu su, dünya genelinde üretilenin yüzde 55’ini tekabül ediyor.”

Tuzdan arındırma, küresel ısınma endişelerinin arttığı bir dönemde karbon emisyonu üreten enerji tüketen bir sürece dayanıyor. Geçtiğimiz sene, son üç yılın en sıcak senesi olması bekleniyordu.

Ortadoğu’nun, gittikçe daha fazla enerji ihtiyacı olacağı tahmin ediliyor. Bu da durumun daha zor bir hale geleceği anlamına geliyor.

Uzmanlar, bölgenin makul fiyatlara sahip güneş panellerini kullanarak enerji üretmesi halinde birçok sorunun çözülebileceğini belirtiyor.

BULUT TOHUMLAMADA MALİYET DAHA UYGUN

Bulut tohumlamanın su ihtiyacı sürecini tamamlaması bekleniyor. Bulut tohumlama ile birkaç gün boyunca düşecek yağmur miktarı, bir tuzdan arındırma tesisinin birkaç yıl için ortaya çıkardığı taze su miktarı ile aynı olabilir.

Bir diğer deyişle, bulut tohumlama ile elde edilen su miktarı, tuzdan arındırma tesislerden çok daha uygun maliyete denk geliyor.

Suudi Arabistanlı yetkililere göre Suudi Arabistan, bulut tohumlama araştırmalarına Dünya Meteoroloji Örgütü ile işbirliği yaparak 1976 yılında başladı.

1990 yılında Asir’de gerçekleşen ilk bulut tohumlama deneme çalışmaları yapmak için ABD’deki Wyoming Üniversitesi ile bir anlaşma imzaladı. Deneme çalışmaları, Suudi Arabistan’ın özellikle Riyad, Kasım ve Hail gibi merkezi bölgelerinde ve ülkenin kuzeybatı ve güneybatısında birçok alanda Suudi Arabistanlı uzmanların da katılımı ile yapıldı.

Elde edilen sonuçlar, tohumlama yöntemi ile yağmur yağma potansiyeli kanıtlandı.

Yayınlanan raporlara göre ABD’nin Colorado eyaletindeki kayak merkezleri, yoğun kar yağışı için bulut tohumlama yöntemini kullanıyor. Yağmur dağıtma teknolojisinin Çin tarafından 2008 Pekin Olimpiyatları’nın açılması sırasında kuru hava sağlamak için kullanıldığı belirtiliyor.

Suudi Arabistan’a daha yakın olan BAE, 1990 yılından bu yana oldukça yüksekteki bulutlardan toplanan her nem damlasını depolamaya çalışıyor.  BAE’de Suudi Arabistan gibi dünyan en kurak 10 ülkesi arasında yer alıyor.

Yıllık ortalama yağış miktarı yaklaşık 78 mm olan BAE, küresel üretimin yüzde 14’ünü oluşturan Suudi Arabistan’dan sonra tuzdan arındırma suyunun ikinci en büyük üreticisi konumunda.

Bulut tohumlama programının bir parçası olarak, BAE’nin Abu Dabi merkezli NCMS meteoroloji uzmanları, Al-Ain merkezli pilotlara ne zaman kalkış yapmalarını söylemek için hava radarlarını izliyor. Pilotlara Beechcraft King Air C90 uçakları eşlik ediyor.

Shamrukh, şu iki soruya ilişkin net bir sonuca varılmadan önce daha fazla saha çalışmasının gerekli olduğunu söyledi: Bulut tohumlamanın düşen yağmur miktarını arttırıp arttırmayacağı ve eğer arttırıyorsa ne kadar artırıyor.

Shamrukh “Bulut tohumlamanın değerlendirilmesi ve Körfez bölgesine uyumu, yüzeyine entegre bilimsel yöntemler ve eş zamanlı yağış ölçümleri yöntemleri kullanılarak yapılmalıdır. İki soru bilimsel olarak doğru bir şekilde cevaplanabiliyorsa bu deney en az beş yıl boyunca devam etmeli” ifadelerini kullandı.

Arab News