80 milyon çocuk; çocuk felci, kızamık, tifo, sarı humma, kolera, rota virüsü, HPV, menenjit A ve kızamıkçık riskiyle karşı karşıya

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), BM Çocuk Fonu ve Küresel Aşı İttifakı (Gavi), Kovid-19 salgını nedeniyle dünya genelinde aşı sisteminde karşılaşılan sorunun 80 milyon çocuğun hayatını riske attığını belirtti.

Kuruluşlar yaptıkları açıklamada, Kovid-19 salgınının dünyanın dört bir yanındaki hem zengin hem de fakir ülkelerde difteri, kızamık ve çocuk felci gibi önlenebilir hastalıkların aşılama programlarını riske atabileceğini belirtti.

DSÖ, UNICEF, Gavi ve Sabin Aşı Enstitüsü tarafından toplanan veriler, en az 68 ülkede hastalıkların iyileştirilmesinde kaydedilen ilerlemenin önemli ölçüde aksadığını gösteriyor. Bu nedenle de bu ülkelerde yaşayan 1 yaşın altındaki 80 milyon çocuğun aşı sisteminde yaşanan sorundan etkilenme ihtimali çok yüksek.

Verilerin toplandığı 129 ülkenin yarısından fazlasında (yüzde 53) yaşanan aksaklıklar nedeniyle aşılama orta şiddette olduğu ya da bu senenin Mart ve Nisan ayları arasında aşılamanın tamamen durdurulduğu belirtildi.

Bu kuruluşlar, Mart ayından bu yana savunmasız çocuklar için rutin aşı hizmetleri tüm dünyada aksadı ve 1970’lerde Genişletilmiş Bağışıklama Programı (EPI) başladığından bu yana ilk defa bu kadar büyük bir aksama ile karşılaştıklarını belirtti.

AŞI HİZMETİNDE NEDEN AKSAKLIKLAR YAŞANIYOR?

Aşı hizmetinde aksaklık yaşanmasının çeşitli nedenleri var. Örneğin, bazı aileler hareket kısıtlamaları, bilgi eksikliği ya da Kovid-19’a yakalanacakları endişesiyle evlerinde ayrılmak istemiyor. Çok sayıda sağlık çalışanına, seyahat kısıtlamaları veya Kovid-19 salgınına müdahale etmekle görevlendirildikleri için ya da koruyucu ekipman eksikliği nedeniyle ulaşılamıyor.

Koronavirüs pandemisinin ortasında aşıların taşınmasında da yavaşlamalar veya gecikmelerde de söz konusu.

UNICEF, karantina tedbirlerinin ve bu tedbirler kapsamında ticari uçuşlarında azalma ile tarifesiz seferlerinin sınırlı olmasının da planlanan aşı teslimatlarında ciddi bir gecikme yaşanmasına neden olduğunu belirtti.

Yaşanan bu gecikmelerin azaltılması için hükümetlere, yardım kuruluşlarına, özel sektörlere, havayolu sektörüne ve diğer kuruluşlara hayati aşıların taşınmasının uygun fiyata düşürülmesi için çağrıda bulunuyor.

Çok sayıda ülke bulaşma riski ve Kovid-19 pandemisinin erken aşamalarında fiziksel mesafeyi koruma amacıyla kolera, kızamık, menenjit, çocuk felci, tetanoz, tifo ve sarı humma gibi hastaları önleyici aşı kampanyalarını geçici olarak ve haklı sebeplerle askıya aldı.

Aşı hizmetlerinde yaşanan aksaklıklardan en çok kızamık ve çocuk felci aşısı kampanyaları etkilendi. 27 ülkede kızamık kampanyaları ve 38 ülkede de çocuk felci aşısı kampanyaları durduruldu.  Gavi tarafından desteklenen ve düşük gelirli 21 ülkede yaşayan 24 milyonu aşkın insan, aşı hizmetlerinin ve yeni aşıların ertelenmesi nedeniyle çocuk felci, kızamık, tifo, sarı humma, kolera, rota virüsü, HPV, menenjit A ve kızamıkçık riskiyle karşı karşıya.

DSÖ, UNICEF ve Gavi’nin bu açıklaması, dünya liderlerinin aşı hizmetlerini devam ettirmek ve düşük gelirli ülkelerde Kovid-19’un etkisini azaltmak için yapacakları 4 Haziran’daki Küresel Aşı Zirvesi’nden öncesinde yapıldı.

DSÖ Genel Direktörü Dr. Tedros Adhanom Ghebreyesus, aşılama hizmetlerinde yaşanan aksamalar hakkında şu açıklamayı yaptı:

“Aşı, halk sağlığı tarihinde hastalıkları önlemek için kullanılan en güçlü ve temel araçlardan biri.  Kovid-19 pandemisi nedeniyle aşılama hizmetlerinin bozulması, kızamık gibi aşıyla önlenebilir hastalıklara karşı onlarca yıllık ilerlemeyi tehdit ediyor. Londra’da 4 Haziran’da düzenlenecek olan Küresel Aşı Zirvesi’nde bağışçılar, en savunmasız ülkelerin bazılarında, hayat kurtarıcı çalışmaların devam etmesi ve hızlanması için Aşı İttifakı Gavi’ye destek sözü verdi. Bütün kalbimle, bağışçıları Aşı İttifakı’nın bütün finansal ihtiyaçlarını karşılamaya davet ediyorum. Bu ülkelerin, özellikle de bu ülkelerde yaşayan çocukların aşıya ve Gavi’ye ihtiyaçları var.”

Gavi CEO’su Dr Seth Berkley, “Birçok ülkede çok sayıda çocuk, tarihin herhangi bir dönemine kıyasla günümüzde aşı ile önlenebilir hastalıklara karşı korunuyor” diye konuştu.

Gavi CEO’su sözlerine şu ifadelerle devam etti:

“Kovid-19 nedeniyle bu muazzam ilerleme tehdit altında. Kızamık ve çocuk felci gibi hastalıkların yeniden salgın haline gelme riski bulunuyor. Aşı programlarının devam etmesi sadece daha fazla salgını önlemekle kalmayacak. Aynı zamanda muhtemel bir Kovid-19 aşısını küresel ölçekte uygulamak için gerekli altyapıya sahip olmamızı da sağlayacak.”

“Bir hastalığa karşı verdiğimiz mücadelenin diğer hastalıklarla mücadele ederken elde ettiğimiz uzun vadeli ilerlemeyi aksatmasına izin veremeyiz” ifadelerini kullanan UNICEF Genel Direktörü Henrietta Fore sözlerine şu ifadelerle devam etti:

“Çocuk felci, kızamık ve koleraya karşı etkili bir aşıya sahibiz. Her ne kadar içinde bulunduğumuz durum bazı aşı hizmetlerini geçici olarak durdurmamıza neden olsa da, bu aşıların mümkün olan en kısa sürede yeniden başlaması gerekiyor. Yoksa bir ölümcül salgını diğeriyle değiştirmiş oluruz.”

Önümüzdeki hafta DSÖ, pandemi döneminde temel hizmetlerinde devam etmesi konusunda aşıların nasıl güvenli bir şekilde sağlanabileceğine konusundaki önerileri de dahil olmak üzere ülkelere yeni tavsiyelerini yayınlayacak.

The National