Enerji uzmanından salgının petrol ekonomisine etkileri

Koronavirüs nedeniyle kilitlenmelerin iyi yönlerinden biri, Gulf Intelligence danışmanlığı tarafından enerji endüstrisi ve özellikle Sunday Show tarafından düzenlenen günlük web seminerleri oldu. Program sadece petrol piyasaları tarihinin en çalkantılı döneminin ortasında haftanın nabzını belirlemekle kalmıyor, aynı zamanda küresel enerji piyasalarındaki önde gelen yorumculardan ikisini her zaman 30 dakika süren bir fikir tartışması için bir araya getiriyor.

Forumun kırmızı köşesinde, CNN TV gelişen pazarlar editörü John Defterios; mavi köşede, BP’nin eski baş ekonomisti ve BAE’nin önde gelen devlet fonu ADIA’da araştırma başkanı olan, şimdilerde Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikaları Merkezi’nde kıdemli araştırma uzmanı ve Harvard Kennedy Okulu’nda araştırmacı olarak görev yapan Christof Ruehl yer alıyor.

OPEC’İN ETKİLERİ

Christof Ruehl, ‘’Ham petrol rezervleri, petrol talebinin geri kazanımı ve Teksas petrol kuyuları gibi önemli konularda ikimiz arasındaki ince görüş farklılıkları gerçek, ancak kişisel değil. Birbirimizi iyi tanıyoruz’’ diye konuşuyor.

Petrol endüstrisinin ‘Kara Nisan’ dediği durum boyunca — Ruehl ve ailesi bu süreçte BAE’de kalmak zorunda kalmıştı– ikilinin tartışacak çok şeyi oldu.

Ruehl enerji sektöründe benzeri görülmemiş olayların ana hatlarını çizerek ‘’Kesinlikle heyecan vericiydi. Adeta gerçek bir lunapark treni gibiydi’’ diyor ve küresel talebin şimdiye kadarki en büyük yıkımı, ardından Suudi Arabistan ve Rusya’nın Opec ittifakında tarihin en büyük kesintileri yapması ve ABD’yi küresel enerji hakimiyetinin tepesinden düşüren kaya petrolü işinde süregelen gerilemeye işaret ediyor.

Bazı analistler – özellikle ABD’dekiler – bunların hepsini Opec’in Amerikan kaya petrolünü yok etmek için düzenlenmiş bir tasarım olarak gördüler, ama Ruehl aynı fikirde olmadığını; ‘’Tasarımı Suudi Arabistan ve Rusya’nın ABD’ye karşı düzenlenen bir komplo teorisi olarak düşünüyorsanız, hayır. Ancak tasarımı bir süre boyunca daha belirgin ve görünür hale gelen bir model olarak düşünüyorsanız, birçok yönden evet’’ sözleriyle dile getiriyor.

Pandemi kilitlenmelerinden kaynaklanan talep çöküşü, ekonomistlerin küresel petrol piyasalarında önceden var olan koşulları hızlandıran ‘dış kaynaklı şok’ olarak adlandırdığı bir şeydi. Ancak Ruehl, dünya çapında ham fiyatları çökerten ve endüstrinin şimdi toparlandığı petrol fiyatları savaşlarında “galipler” hakkında konuşmanın yanlış olduğunu düşünüyor “Herkes daha düşük bir petrol fiyatıyla uğraşıyor. Her şey virüs tarafından yok edildi ve talepte ani çöküş var – burada kazananlar yok. Dünya daha düşük bir petrol fiyatları dönemine girecek, Suudi Arabistan daha düşük üretim dönemine girecek” diyor.

Petrol fiyatları dipten geri çekildi ve 20 Nisan’da West Texas Intermediate ham petrolünün varil fiyatı negatif oranlarda işlem gördüğü zaman dibi gördü.

Ancak bu iyileşme için bir tehlike var. Ruehl, ‘’Arz kesintisinde etkili olduğunuz için fiyatlar çok hızlı yükselirse, Opec segmentinde hile yaparsınız ve kaya petrolü ve diğerlerinin özel segmente geri dönmesini sağlarsınız’’ diye ekliyor.

Yüksek enerji fiyatları da, kilitlenmeler sona erdikten sonra hala belirsiz olan ekonomik toparlanmayı tehdit edecektir, çünkü gezegendeki insanların çoğunluğu petrol üreticisi değil, petrol tüketicisi ve gelecekteki petrol yatırımları için risk oluşturabilir.

Hem petrol fiyatları için hem de dünyanın 1930’ların tarzı bir Depresyon’a girmesini önlemek için iyileşme beklentileri üzerine Ruehl, hala eksojen olayların merhametine kaldığımıza inanıyor. Ruehl, ‘’Petrol talebi toparlanma için rehin ve toparlanma pandemiye rehin’’ diyor ve tahmincilerin çoğunun, kilitlenme devam ettikçe küresel büyüme konusunda giderek kötümser bir görüş benimsediğine dikkat çekiyor.

PETROL FİYATLARININ YÜKSELMESİ

Petrol fiyatlarının bu senaryoda belirsiz olduğu, ancak bazı yorumcuların söylediği gibi, son birkaç yıldır piyasa seviyelerini belirleyen baskın güç olan ABD şeylinin “ölü” olmadığı konusunda kararlı. WTI (West Texas Intermediate) geçen ay negatif olduğu zaman, etkin bir şekilde çalışan piyasa güçlerinin bir örneğiydi.

Christof Ruehl açıklamalarına, ‘’ABD sistemi, şirketleri kapatma ve başkaları tarafından devralma konusunda çok esnektir, ancak varlıklar her zaman durur. Konsolidasyon, kaya petrolü endüstrisini öncekinden daha iyi organize edecek ve öncekinden daha iyi finanse edecektir. Virüsün etkisine rağmen bu böyledir. Buna göre bazı kaya petrolü fiyatları varil başına 30 ila 35 dolar arasında tekrar kârlı hale gelebilir. Üreticilerden kaynaklanan büyük kesintiler veya jeopolitik olaylar gibi diğer faktörler, petrol fiyatlarının yükselmesine neden olacak kapasiteye sahip, ancak bu ‘70 dolar veya 80 dolarlık’ fiyatları şu anda sorgulamak söz konusu değildir’’ diye devam ediyor.

ABD, Suudi Arabistan ve Rusya slaytı durdurmak için benzeri görülmemiş bir şekilde işbirliği yaptıkları için son birkaç haftadır meydana gelen kıyım, sektörü kalıcı olarak değiştirecek.

Ruehl, ‘’Temelde üç büyük üreticinin kapalı kapılar ardında oturup bir paket bulmasını sağladık. Bu gelecek şeyleri müjdeliyor mu?’’ diye sorarak, üç üretici arasında bir Opec anlaşması olasılığını artırıyor.

Suudi-Rusya’nın, petrol hakimiyeti altındaki iki ekonominin altında bulunduğu çok farklı baskı göz önüne alındığında, üretim kesintileri konusundaki anlaşma devam edebilir mi?

Christof Ruehl, ‘’Bunu, fiyatlar tekrar yükselmeye başladığında göreceğiz. Eski dünya, Suudi Arabistan’ın daha yüksek fiyatlarla üretim ve geri kazanım elde edebileceği anlamına geliyordu, ancak bu kaya petrolü etkisiyle dengeden çıktı. Suudi Arabistan ve Rusya Opec ile cevap verdi, ancak piyasalar küçüldüğünde bu işe yaramayacak’’ diye cevap veriyor.

Bazı kötümserler, dünyanın bir daha asla günde 100 milyon varil petrol kullanmayacağına ve petrol bağımlılığını azaltmaya çalışırken Suudi Arabistan için benzersiz bir zorluk yarattığına inanıyorlar.

Ruehl, ‘’Hiçbir şey, kaynağa bağımlı bir ekonomiyi çeşitlendirmenin şeytani zorluğundan uzaklaşmamalıdır. Çok az başarı hikayesi var ve birçok başarısızlık var. Suudi Arabistan eleştirmenleri her zaman bunun farkında olmalıdır’’ diye konuşuyor.

Enerji bağımlılığından uzak ilerlemeyi nasıl değerlendirdiğinizle ilgili sorunlar var. Ruehl, ‘’IMF ve diğerleri gösterge olarak petrol dışı GSYİH kullanır. Petrol işçisinin sondaj kulesinde olduğu zaman petrol-GSYİH’nın bir parçası olduğunu ve otele geri döndüğünde ise petrol dışı GSYİH olduğunu söylerler. Ama bana göre bu biraz kurgu. Petrol dışı GSYİH’nın, tüm Körfez İşbirliği Üye Ülkeleri’ndeki petrol fiyatıyla nasıl yükselip düştüğünü görüyorsunuz’’ diye ekliyor.

Ruehl, Suudi Krallığı’nın hızla değişen koşullarda stratejiyi uyarlaması ve netleştirmesi gerektiğine inanıyor. Politika seçenekleri; turizm, eğlence ve üretim gibi petrol dışı sektörlerin yoğun kalkınma için seçilmesinden, hatta ekonomiyi salgın hastalıkların tahribatından korumak için ‘yağmurlu bir günde ihtiyaç duyulan’ fon olarak hareket eden Kamu Yatırım Fonu kullanımına kadar çoktur.

Christof Ruehl bunun için, ‘’Suudi Arabistan’da bu gerçekten acil bir durum değil çünkü bu muazzam bir mali tampon var. Ancak Krallık bir dönüm noktasında ve politika yapmak için tutarlı bir makroekonomik çerçeveye ihtiyaç duyuyor’’ yorumunu yapıyor.

Salgının ardından, Suudi Arabistan ekonomik bozulmanın etkilerini azaltmak için mali paketler oluşturdu, ancak vergi artışları ve harcama kesintileri gibi kamu maliyesini dengede tutmak için önlemler aldı.

Christof Ruehl sözlerine ‘’Her krizin bir fırsat olduğunu söyleyerek çok cesur bir politika hareketi olabilir ve bu kriz o kadar kötü ki Suudi Krallığı bu fırsatı boşa harcamak istemiyor. Politikacılar krizi işgücü piyasasındaki ve hükümet maliyesindeki değişiklikleri atlatmanın bir yolu olarak kullanıyor olabilirler. Ya da diğer bir yol, herkesin yaptıklarını yapmaktır – konjonktürel maliye politikasını uygulamak, istihdamı korumak, ekonomiyi korumak, ekonominin daralmasını önlemek. Ama Vizyon 2030’un dönüştürmek istediği ekonomik modeli korumuş oluyorsunuz. İzlenecek yol, Suudi Krallığı için çok önemli bir seçimdir: Benim veya IMF’nin söylediği değil. Bu, çok doğru bir karar vermek zorunda olan insanlar tarafından yapılmalıdır’’ diyerek son veriyor.

CHRISTOF RUEHL BİYOGRAFİSİ

Doğum: 1958 – Erlangen, Almanya Eğitim: Bremen Üniversitesi, Almanya

KARİYER:

California Los Angeles Üniversitesi, ekonomi profesörü Avrupa İnşaat ve Kalkınma Bankası Dünya Bankası, Rusya ve Brezilya baş ekonomisti BP, baş economist ADIA (BAE), küresel araştırma başkanı Harvard Kennedy Okulu, kıdemli araştırmacı Columbia Üniversitesi Küresel Enerji Politikaları Merkezi, kıdemli araştırma uzmanı.

Arab News