Üç asi asker, iki asi kasaba olan Kaga Bandoro ve N'Dele arasındaki yolda araçlarının üstünde oturuyor.

Beyrut’tan Bangui’ye İran’ın Afrika operasyonları

Assaha Hotel, geniş bir yüzme havuzu ve arka tarafta açık havada yemek yemek için masaların bulunduğu, uzun, geleneksel Lübnan mimarisini yansıtan taştan bir binadır. Odalar altı rengi ve yataklar için saten örtüler bulunur.

Online rezervasyon siteleri bu özellikleri sayarken Beyrut’un güneyindeki bu otelin Hizbullah’ın başı ile ailevi bağları olan bir adama ait olduğunu belirtmiyorlar.

Orta ölçekli, geceliği 60 dolar olan bu otel, İran İslam Devrim Muhafız Gücü Kolordusu Kudüs Gücü’nün kadrosunda olan, Orta Afrika Cumhuriyeti’nden önemli bir isyancıya ev sahipliği yaptı.

Assaha Hotel’in patronu Ismael Djidah, İran’ın İran İslam Devrim Muhafız Gücü’nün yurt dışı Kudüs kolunu ABD ve Batı diplomatik karakollarına, askeri üslerine ve yetkililerine saldırmak için Afrika’da temsili güçleri oluşturma çabalarıyla bağlayan bir komploda merkezi bir konumda yer alıyor.

Dijdah, Şubat 2018’de otelde kaldığı sırada, otel, Hamza Safieddine’nin hala sahiplerinden biri olduğu Turistik Hizmetler için Lübnan Arap Şirketi tarafından işletiliyordu.

Safieddine’nin kimliği hakkında verilen bilgiler, annesi için verilen, erkek kardeşlerini Haşim, Hizbullah’ın üst konseyinin başı ve Abdallah, organizasyonun İran elçisi olarak listeleyen bir cenaze notuyla uyuşuyor.

Tahran’daki rolünün ötesinde, ABD Uyuşturucu Yaptırım Ajansı 2016 yılında Abdallah Safieddine’yi Hizbullah’ın gizli Dış Güvenlik Teşkilatı’nın ticari işlerini kontrol etmekle suçladı. Gölgede kalan bu kol, uluslararası olarak belirlenmiş terör grubunun Güney Amerika, Orta Doğu ve Afrika’daki denizaşırı operasyonlarını işletmekle suçlanıyor.

Safieddine kardeşlerin Hizbullah’ta iktidarın zirvesiyle daha fazla bağları var – bunlar örgütün genel sekreteri Hassan Nasrallah’ın anne tarafından kuzenleri.

Djidah’ın Lübnan başkentine yaptığı sayısız ziyaretten en az birinde otelde kaldığı BM raporunda yer alan 2019 tarihli bir fatura ile doğrulandı.

Djidah, Beucheut Raouche’deki ünlü Güvercin Kayalarının önünde duruyor.

Orta Afrika Cumhuriyeti’nden Tahran’a uzanan yol

Paralı asker piyasasında olanlar için Orta Afrika Cumhuriyeti’nin Ulusal Yol 8’i gidilecek iyi bir yoldur.

Bir toprak yoldan çok daha fazla olan bu tozlu otoyol, asilerin elindeki kuzeyden, komşu Sudan’daki Darfur’a doğru yüzlerce mil boyunca ilerliyor. Yol boyunca uykulu köylerden, militanların kontrol ettiği kontrol noktalarından ve son şiddet olaylarından sonra sığınmış sivillerle dolu kamplardan geçiyor.

Yolculuk, çoğunluğu Müslüman olan bu bölgeyi bir acı ve isyan yatağına dönüştüren Hıristiyan çoğunluk hükümetinin onlarca yıllık ihmalini gözler önüne serer.  Yale Üniversitesi antropoloğu Louisa Lombard, sultanların, köle baskınlarının ve mezheplerin bölünmesinden miras kalan Orta Afrika’nın bu “özerk bölgesi”,  buradaki kasabaların “paralı asker doğalarını asla kaybetmediği”ni gösterdiğini  söylüyor.

BM soruşturmasına göre, Batı ile süren vekalet savaşında bu tür militan ve girişimci yetenek, İran’ın gözüne yeni bir cephe olarak göründü. Rapor Tahran’ın Kudüs kuvveti altında Djidah’ın önemli bir parçası olduğu bir terör hücreleri ağını nasıl geliştirdiğini ortaya koydu.

Kudüs kuvvetleri onlarca yıldır Orta Doğu ve ötesinde taşeron milisleri işletti, finanse etti, eğitti ve yönetti – bugüne kadarki en başarılı projesi Hizbullah’tır. İran’ın bölgesel operasyonlarındaki merkezi rolü, ABD’nin Kudüs kuvvetleri başkanı Qassim Suleimani’yi 3 Ocak’ta Bağdat havaalanına yakın bir hava saldırısında öldürmesiyle vurgulanmış oldu.

Orta Afrika’daki eski sömürgeci güçlerin etkisi azaldıkça ve Washington bölgedeki ağırlığını azalttığından, Çin ve Rusya büyük yatırımlar yaptı. Ancak İran’ın Sahel devletleri konusundaki anlaşmaları gizlilik içinde kaldı.

Zahraa Tugayı

Üç isyancı asker, iki ayaklanan kasaba Kaga Bandor ve N’Dele arasındaki yolda araçlarının üstüne oturur.

BM’in edindiği bilgiye göre Büyük ihtimalle Çad vatandaşı olan Dijdah, Çad, Sudan ve Orta Afrika sınır bölgelerindeki savaş ağalarına erişimi olan iyi bağlantılı bir aracı olarak isim yaptı. Bay Djidah’a yakın kaynaklar onu asilerin arasında bağ kuran gerçek bir LinkedIn olarak gösteriyor.

Ayrıca, iktidarı ele geçirdikten ve eski Fransız kolonisinde bir iç savaşı tetikledikten sonra ülkeyi on ay boyunca yöneten Michel Djotodia adlı bir CAR isyancısına başkanlık danışmanı olarak görev yaptı.

Djotodia, giderek tırmanan şiddet nedeniyle istifa etmeye zorlandıktan sonra, ikili 2014 yılında Benin’e kaçtı. Burada, Bay Djidah, Kudüs Kuvvetleri’nin görüş alanına girdi.

FPRC silahlı grubundan asi bir asker olan Süleyman Abossa, Djidah’ın militanlarını topladığı aynı bölgedeki N’Dele’de, ana yol üzerinde bir kontrol noktasında duruyor.

İranlı ajanlarla ilk toplantılarından biri Aralık 2016’da, Basra Körfezi’nde bir gün boyunca kaldığı  İran’daki bir tatil köyü olan Kish Adası’nda gerçekleşti.

Ertesi yıl  Djidah en az dört kez Lübnan’a yolculuk yaptı. Beyrut’taki Refik Hariri Uluslararası Havaalanı’na gidiş gelişlerini doğrulayan BM soruşturması tarafından vize, otel faturaları ve havayolu şirketleri kayıtlarına göre de 2018’de en az iki kere de Irak’a gidip  geldi. Djidah’ın CAR diplomatik pasaportunun yanı sıra, sahte Nijerya belgeleri de kullandığı düşünülüyor.

BM, geçen yıl Çad’da tutuklandıktan ve soruşturmasından bir bölüm televizyonda yayınlandıktan sonra Dijdah’ı soruşturmaya başladı.

Dijdah’ın Çad’da hapsihanede verdiği ifade sızdırıldı ve ilk kez 2019’da bir haber kanalı tarafından yayınlandı.

BM soruşturmacıları, Saraya Zahraa’nın en az 12 üyesinin Lübnan ve Irak’a gittiğini doğrulayan kanıtlar bulabildiler. Bu bireyler faaliyetlerini diğer Çad ve Sudan hücreleri ile koordine edecek 200 ila 300 militandan oluşan bir grup kurmayı planlamışlardı.

Djidah, BM’nin diplomatik kaynaklarının da desteklediği bir itirafta bulunarak;  Kudüs Gücünün kendisine İran, Lübnan ve Irak’a gittiği her seferinde 12 bin ila 20 bin dolar verdiğini söyledi.

Tüm planın, Ali Parhoon adlı üst düzey bir memur tarafından yönetilen Kudüs Gücü’nün son derece uzmanlaşmış bir bölümü olan Ünite 400 tarafından organize edildiği anlaşılmaktadır.

Operasyon, İran’ın ABD ile savaşmak için savaşan militanlar ve taşeronlara daha önce verdiği destekle son derece uyumludur.

Reading Üniversitesi’nde siyaset ve uluslararası ilişkiler alanında öğretim görevlisi olan ve taşeron savaşları hakkında kapsamlı bir şekilde yazan Dr. Vladimir Rauta, “Strateji her zaman bölgesel etkisini genişletmeyi ve ABD ve müttefik kuvvetlerin Orta Doğu’daki çabalarını karmaşıklaştırmayı amaçlıyor” dedi.

İran’ın Afrika’daki operasyonları

Yeni atanan İslam Devrim Muhafız Kolordu Kudüs Gücü komutanı Esmail Qaani.

İran’ın bölgedeki girişimleri daha evvel görülmemiş bir şey değil.

Yeni Kudüs Gücü komutanı İsmail Kaani, kıtada Tahran için önemli bir temas noktası oldu ve ABD tarafından 2012 yılında “terörist gruplara” ve “Afrika’daki unsurlara” fon sağlamak için yaptırım uygulandı. ABD Hazine Bakanlığı, 2010’da Gambiya’ya bağlı ancak Nijerya’da ele geçirilen bomba, havan topu ve roketlerin silah sevkiyatı için Kudüs Gücünü suçladı.

Kaani’nin Afrika’daki geçmişi ve yakın zamanda yapılan tanınması,  Tahran’ın Afrika’daki faaliyetlerini genişletebileceği yönünde spekülasyonlara yol açtı.

Ancak Dr. Rauta, İran’la kurulan ortaklığın Saraya Zahraa ve diğerleri arasında, Batı karşıtı bir gündemi yansıttığını varsaymaya karşı uyarıda bulundu. Bu tür ilişkilerin yerel rekabet, pragmatizm ve kaynaklar ile ilgisi bulunmaktadır.

Dr. Rauta, “Taşeronlarla ilgili ilişkiler konusunda en büyük yanılgılardan biri, taşeronların kendilerine fon sağlayanlara tamamen itaatkâr olmasıdır” diyerek şöyle devam etti: “Bunlar, bir tarafın İran gibi ülkeler tarafından sağlanan maddi desteğe ihtiyaç duyduğu, kolaylık sağlayan beraberlikler olabilir. Bunu fırsatçı ve ABD’ye karşı olan nefret çizgileri boyunca hizalanmış olarak görmemek çok mantıklı olacaktır” diyor.

Cjidah, artan militan gücünün daha evvel çoğunlukla Müslüman isyancıların CAR tabanlı koalisyonunu oluşturan silahlı gruplardan toplandığını iddia ederken, gözlemciler bunların yoksul köyler ve sığınma kamplarından toplanan sıkılmış, fırsatları sınırlı olan düzgün genç erkeklerden oluştuğunu söylüyor.   Dövüşmediklerinde, bölgenin “isyancılarının” çoğu tamircilik, ticaret ve mototaksi sürücüleri olarak sıradan işleri sürdürüyor.

Mavi Miğferli asker,  Bria’daki BM Barış Gücü üssünün dışını koruyor.

Djidah ayrıca eski patronu Bay Djotodia’nın  da plana dahil olduğunu ileri sürdü.  Eski CAR lideri bu iddiayı şiddetle reddetse de, Nisan 2016’da Kish Adası’nı ziyaret ettiğini itiraf etti ve bunun Dubai’de tanıştığı İranlı iş ortakları tarafından düzenlenen bir gezi olduğunu söyledi.

Djotodia’nın avukatı, Djidah’ı “İran rejiminden zorla para almaya çalışan tamamen güvenilmez bir tanık” olarak nitelendiriyor.

BM’ye yapılan yorumlarda İran, iddiaları reddetti ve raporda, “hiçbir ülkenin içişlerine karışmadıklarını  ve herhangi bir şiddet eylemini desteklemediklerinin”  altını çizdi.

Ancak İran ve taşeronları – aralarında bölgesel ağının en tepesinde bulunan Hizbullah da bulunuyor- Orta Doğu’da asi ve milis ağlarının oluşturulması, eğitimi ve onlara yardım edilmesinde önemli roller oynamıştır. Assaha Hotel’in, Djidah, Hizbullah ve İran arasındaki karanlık komploda önemli bir yer olduğu, en son ortaya çıkan açıklamadır.

Hizbullah ve otel işleri

Hizbullah üyeleri grubun güney banliyösünde 31 Mayıs 2019’da Beyrut’taki geçit töreni sırasında.

Assaha Hotel’in işletmecileri, Lübnan’ın Turistik Hizmetler Arap Şirketi’nin eş kurucusu Hamza Safieddine, Mabarrat Yardım Derneği  – kurucusu merhum Büyük Ayetullah Muhammed Hüseyin Fadlallah’tır – sahibi Ali Fadlallah (şimdi hayır kurumunun başındadır) olarak iki kişidir.

Lübnan’daki son derece etkili Şii Müslüman dini figürü olan şahıs, 2010 yılında öldü ve Hizbullah’aın manevi rehberi olarak gösterilirken, o bu iddiayı her zaman reddetti.

Markanın web sitesine göre şirket; Lübnan, Katar, Sudan, İngiltere ve Kuveyt’teki firmalardan oluşan bir holding olan Assaha International Group’un bir parçasıdır. Grup, Londra’daki Hyde Park’a yakın bir bölgede  bir dizi restoran ve otel işletiyor.

Hamza Safieddine, Mabarrat Yardım Derneği ile başka bir işe girdi. 2016 yılında Ali Fadlallah, ABD’nin Hizbullah’a karşı yürürlüğe koyduğu yaptırımlar yüzünden, okullar, hastaneler ve diğer kurumlar tarafından oluşturulan çalışma ağlarının, haksız yere zor durumda bırakıldığını söyledi.

1995 yılında Ali Fadlallah’ın babası ABD tarafından desteklendi, ancak kurduğu yardım kuruluşu  asla Washington tarafından hedeflenmedi.  Şimdilik, Orta Afrikalı  isyancı Djidah’ın  şu anki konumu bilinmemekle birlikte, Assaha Hotel’in bu eski müşterisinin yakında herhangi bir zamanda rezervasyon yaptırma ihtimali pek bulunmuyor.

The National