Kral Fahad Ulusal Kütüphanesi, İslam tarihini gelecek kuşaklar için nasıl koruyor?

Tarih hakkındaki en büyük gerçek, kaçınılmaz olarak geçmişin unutulmasıdır. Ancak tarih aynı zamanda gelecek nesiller için saklanabilir ve korunabilir.

Tarih, barındırılabilir, sevgiyle beslenebilir ve zamanın etkisine dayanma eğiliminde olabilir.

Suudi Arabistan Kral Fahad Ulusal Kütüphanesi, geçmişi günümüzde tutma çalışmalarına son otuz yıldır devam ediyor ve İslam mirasının korunmasında önemli bir rol oynuyor ve günümüz ile gelecek nesillerin İslam’ın medeniyete katkılarından yararlanmaya devam etmesini sağlamaktadır.

1990 yılında Riyad’da kurulan kütüphane, içlerinde 9. yüzyıl tarihli Kufic Kur’an’ın da olduğu ve çoğunluğunu nadir ve antik eserlerin oluşturduğu 6 binden fazla orijinal el yazması esere ve 73 bin sayfa elektronik transkripte ev sahipliği yapıyor.

Bu slayt gösterisi için JavaScript gerekir.

Kütüphanenin el yazmaları departmanı başkanı Abdulaziz Nasif, Arab News’e verdiği demeçte şu ifadeleri kullandı:

“Kral Fahad Ulusal Kütüphanesi, 1989 yılındaki kuruluşundan, kütüphaneye el yazmalarının korunması için bir Kraliyet Kararnamesi verildiği döneme kadar el yazmalarının ve mirasın korunması ile ilgileniyor. Kütüphane, el yazmasının değerini tahmin ediyor ve aldığında fiyatını belirliyor. El yazmalarının bulundurulması ile ilgili olarak, bize sunulan her şeyi ve korunmaya değer her şeyi memnuniyetle karşılıyoruz.”

Arapçanın oldukça eski yazı tiplerinden olan Küfi kaligrafi ile yazılan Kufi Kur’an da kütüphanede yer alıyor. Bu Kur’an, Kur’an’ın en eski kopyalarından biri olarak kabul ediliyor.

Kufi Kur’an, günümüzde Irak’ın başkenti Bağdat olarak bilinen, erken İslam döneminde entelektüel bir merkez olan güney Irak’ın Kufe kentinde ortaya çıktı.

Nasif, “Kur’an’ın kopyası kağıt üzerine değil geyik derisine yazılı. Kutsal ayetlerin deride yazılı olması metnin onurlandırılması demek. Ancak Kur’an kapağı yeni.”

Kufi Kur’an neredeyse 20 yıl önce Arap Yarımadası’nın güney kısmından getirilmiş ve günümüzde ömrünü uzatmak için yeniden ciltlendi.

Al Ignaa Litali Al Intifaa

Yazan ve tarih: Musa bin Ahmed bin Al Hijjawi, Hicri takviminde 968 yılında yazıldı

Kopya eden kişi: Abdullah bin Süleyman bin Ahmed

Yazı tipi ve kopya tarihi: Naskh, Hicri takvime göre 16 Şevval 1901 Cuma günü yazıldı

Gözlem: iki cilt halindeki olan önemli bir kopya, aralarda çok sayıda açıklama yer alıyor. İlk sayfalarının kenarları hasar görmüş ve yapışkan bant ile restore edilmiştir. Yazı için siyah mürekkep ve başlıklar için ise kırmızı mürekkep kullanılmıştır. Modern bir cilte sahip.

Sayfa sayısı: 177 + 149

Boyut: 30.5 x 20 cm

Satır sayısı: 29

Kayıt numarası: 699/Al-Ifnaa

Kütüphanede Kur’an’ın diğer eski kopyalarının yanı sıra çok sayıda özel kitapta yer alıyor. Bunlar arasında 995 yılında Bağdat’ta hayatını kaybeden ünlü şair Al-Ahnaf Al-Akbari’nin şiir türündeki eserleri de yer alıyor.

Aynı zamanda 14. yüzyılın sonlarında yazılan İbn Daqiq Al-Eid’in “Ahkam Al-Ahkam” kitabının bir kopyası da kütüphanede yer alıyor. Al-Eid, İslam hukukunun ve inancı konusunda İslam’ın büyük alimleri arasında gösteriliyor.

Ayrıca kütüphane, antolojileri ve epigram koleksiyonuyla ünlü Fars veya Arap kökenli yazar Abu Mansur Al-Thaalibi’nin kitabı “Yatimat Al-Dahr”a da ev sahipliği yapıyor.

Kütüphane bir el yazması edindikten sonra, korunması ve bakımı için oldukça titiz davranılıyor.

Nasif, “Her el yazması önce restorasyon ve sanitasyon departmanına gönderilir, sonra dizinlenmek için departmanımıza geri gelir” ifadelerini kullandı.

3. Yüzyıl Hicrette Küfi yazısı ile yazılan kutsal Kur’an

Kur’an parşömen (hayvan derisi) üzerine yazılmıştır. Yazarı, narin ve güzel bir şekilde sunmaya özen gösterdi. Kur’an el yazmaları, bu Kur’an ve dönemler için ortak bir biçim olan yatay olarak parşömen üzerine üretilmiştir.

Siyah mürekkeple yazılmış. Kısa ünlüler kırmızı ile işaretlenmiş. Hamza harfi sarı, şedde ise yeşil mürekkeple yazılmıştır.

Bu Kur’an Al İmran Suresi 50. Ayeti ile başlar ve Abasa Suresi ile sona erer.

Mevcut iki ciltleme kapağı daha sonraki bir tarihe kadar uzanır.

Kağıt sayısı: 165

Boyut: 25 x 17,5 cm

Satır sayısı: 17

Arşiv No: 2500 / Library

Ancak, her el yazması restorasyona gönderilmez “çünkü bazen, bazı kitapların bozulmasına neden olabilir.”

Restorasyonun ardından dizinleme işlemi yapılır.

Nasif, “dizin kartını tamamlamak için, ilk sayfada yer alan bilgileri kullanıyoruz. Eserin adı, yazarın ismi, el yazmasının boyutu (en- boy), eseri tekrar yazan kişinin adı ve el yazmasının sonunda yazılanları yazıyoruz. Böylece el yazmasını aynı özelliklere sahip diğerlerinden ayırt edebiliyoruz” diye konuştu.

Al-Muwatta

Al-Muwatta, Muhammed ibn Al Hasan tarafından anlatıldı ve İmam Malik ibn Anas tarafından derlendi.

Tarih: Hicri 179

Yeniden derleyen: Abdülkadir bin Muhammed al Kureyşi

Yeniden derlenen yer: El Ezher Camisi

Yazı tipi ve yeniden derlemenin tarihi: Naskh, Hicri takvimde 10 Rebiülahir 719

Bu değerli kopya, ‘Tabaqat al Hanafiya’ isimli kitabın yazarı olan Modern Hanefi hukuk bilgini Abdülkadir al Kureyşi tarafından yazıldı. Orijinal sesin röportaj kaydı bulunuyor ve transkripsiyon tarihi röportaj tarihidir. Kopya eser, 10 bölümden oluşuyor ve siyah mürekkeple yazılmış.

Sayfa sayısı: 123

Boyut: 17,5 x 26 cm

Satır sayısı: 21

Arşiv No: 193/Fatwa

Makalelerin yaşı ve paha biçilmezliği göz önüne alındığında, kütüphane görevlerinin merkezinde yer alan koruma yöntemleri de oldukça kritiktir.

Nasif, “El yazmalarını böceklerden ve bakterilerin yaşamasını önlemek için soğuk koşullarda saklanmalı. Çünkü bunlar kağıda ve hatta bazı el yazmalarında kullanılan hayvan derilerine zarar verebiliyor” diye konuştu.

El yazmaları, hasarların önlenmesi için her sene ya da her altı ayda bir sterilize ediliyor.

Dijitalleşme çağı, fiziki olarak tarihi zenginliğe sahip kütüphanelerde dijital taleplerin olmasına neden olabiliyor. Kral Fahad Ulusal Kütüphanesi bu talepleri karşılıyor.

Kutsal Kur’an

Şerif al Mu’min bin Muhammed Nasır Al Kummi kopyası, Naskh Al-Majid yazması, Şaban 122.

Geometrik ve çiçek motiflerle dekore edilmiş. Altın yuvarlak ayet işaretleri, altın çerçeveli metinler ve çok renkli içeriğe sahip. Sure başlıkları altın arka plana sahip ve kırmızı mürekkeple yazılmış.

Yaldızlı bir çerçeveyle renkli bir botanik tarzda dekore edilmiş ve yenilenen bir bitki ünitesi ile süslenmiştir.

Sayfa sayısı: 270

Boyut: 17 x 26,5 cm

Arşiv No: 369/ Library

Kütüphane, tüm yazılarının dijitalleştirilmesini tamamlamak için çalışıyor. Nasif, “Transkripsiyonların çoğu hala mikrofilmlerde yer alıyor ancak bunları CD’lere ve sabit disklere aktarmaya çalışıyoruz” dedi.

Araştırmacıların, tarih severlerin ve okuyucuların kütüphanede yer alan değerli koleksiyona erişebilmesi için elektronik hizmet sunuyor.

Kullanıcılar bu elektronik hizmetler üzerinde sisteme giriş yapabilir, koleksiyonlara göz atabilir ve ihtiyaçlarını karşılayabilirler. Araştırmacılar, çalışmalarına katkı sunacak belli el yazmalarını, nadir kitapları ya da fotoğrafları talep edebilirler.

Abi Tammam Divanı

Habib İbn Aws al Ta’i aynı zamanda Abi Tammam olarak da biliniyor.

Yazı tipi ve yeniden yazılma tarihi: Naskh, 7 Ramazan 1065

Qazdaghly takma adıyla da bilinen Muhammed Çelebi bin Muhammed Ağa tarafından yazılan, künyesinde Muhammed bin Ömer al Ardi Al Halabi’ye atfedilen eserin benzeri ve düzeltilmiş kopyası.

El yazmasında bazı yorumlar bulunuyor. Ared okulunda öğretmen olan Yahya Halid’e atfedilen başka bir künye de bulunuyor. Yazılar siyah mürekkeple ve şiirler ise kırmızı mürekkeple yazılmış.

Sayfa Sayısı: 175

Boyut: 13 x 20,4 cm

Satır Sayısı: 29

Arşiv No: 382 / Library Diwan Abi Tammam

Kral Selman hediyesi

Hizmetlere, Suudi Arabistan içinde ya da dışından üye olan herkes ulaşabilir.

Kral Fahad Ulusal Kütüphanesi ayrıca ABD kütüphanelerindeki en önemli Arapça el yazması koleksiyonlarından birine sahip olan Princeton Üniversitesi Kütüphanesi’nden mikrofilm fotoğrafları da elde etti.

Ayrıca Yahudi Üniversitesi Kütüphanesi’nden film slaytlarında bin 140 adet fotokopi el yazması bulunuyor.

Riyad Kütüphanesi’nin toplam 792 belgeden oluşan “Dar Al-Iftaa” el yazmaları, Riyad Valisi ve kütüphanenin genel müdürüyken Kral Salman’ın emriyle Kral Fahad milli Kütüphanesi’ne transfer edildi.

Arab News