WHO: Kovid-19 ilaçları işe yaramıyor umutlar aşıda

Yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınının yayılmaya başladığı ilk günden beri koronavirüs hakkında bilinen bilgilerin yetersiz olması karşısında dünyanın dört bir yanındaki doktorlar, Kovid-19’a yakalanan kişileri başka hastalıklar için geliştirilmiş ilaçlarla tedavi etmeye çalıştı. Doktorlar, bu ilaçların bilim insanlarını bulaşma ve vücut üzerindeki etkisi gibi birçok yönden hayrete düşüren hastalığı tedavi etmeye yardımcı olmasını umuyorlardı.

Bu ilaçların virüsle mücadeledeki etkinliği konusunda bilimsel görüşler farklılık gösteriyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) perşembe akşamı yaptığı açıklamada kullanılan ilaçların arasından dört ana ilaç üzerinde yapılan en kapsamlı çalışmaya göre bu dört ilacın hiçbirinin Kovid-19’a yakalanmış kişilerin hayatlarını kurtarmaya yeterli olmadığını bildirdi.

Uluslararası örgüt, Kovid-19 hastalarını iyileştirmek için dünyada en çok kullanılan ilaçların etkinliğini test etmek üzere “Dayanışma” adı altında deneysel bir program oluşturdu. Söz konusu ilaçların arasında yıllardır sıtmayı tedavi etmek için kullanılan klorokin ve hidroksiklorokin, remdesivir adlı antiviral ilaç ve anti-enflamatuar interferonun yanı sıra AIDS tedavisinde kullanılan lopinavir/ritonavir bileşimi de bulunuyordu. Aylarca süren ve onlarca uzmanın katıldığı çalışma, bu ilaçların hiçbirinin 28 günlük tedaviden sonra hastalar arasında ölüm oranını azaltmaya yardımcı olmadığını ortaya koydu.

WHO, Dayanışma Programı’nın kapsamı ve uygulama hızı açısından türünün tek örneği olduğunu ifade etti. Zira program dünya çapında 32 ülkede bulunan 400’den fazla hastaneden 11 bin 200 kişiyi kapsıyor. Hastalar tek başına normal yollardan ya da bu ilaçlardan biri eklenerek tedavi edilmek üzere rastgele bir şekilde seçildi.

Bu programı takip eden uzmanlardan biri, deneye tabi tutulan bu ilaçların hiçbirinin herhangi bir hasta grubunda ölüm oranını düşürmediğini ve virüsten kaynaklanan solunum güçlükleri ya da hastanede yatış süresine ilişkin herhangi bir etkisinin olmadığını söylüyor. Bu da Remdesivir ilacının hastanede yatış süresini 4-5 gün kısalttığına dair aylardır süren bir inancı yıkmış oldu. Bu kesin ve şaşırtıcı sonuç, pek çok kişi tarafından, özellikle de bazı siyasi liderler tarafından, salgına karşı mücadelede bir devrim ve dönüm noktası olarak tanımlanan ilaçların tabutuna bir çivi daha çakmış oldu. Zira çalışmaya göre, ilaçlar, fayda sağlaması bir yana bazı vakalarda olumsuz etkilere bile yol açabiliyor.

WHO, ölüm oranını artırma ihtimaline ilişkin şüphelerden dolayı geçtiğimiz haziran ayında bu deneylerde klorokin ve hidroksiklorokin kullanımını durdurma kararı aldığını bildirdi. Daha sonra kararından dönerek bu şüphelerin kaynağının sahte bir çalışmaya dayandığının anlaşılmasıyla ilaçların kullanılmasına izin verdi. Bir ay sonra ise WHO uzmanları tarafından yapılan testlere dayanarak bir kez daha ilaç geri çekildi. Şimdi de ilacın Kovid-19’a karşı terapötik bir yararı olmadığı teyit edildi.

Sağlık camiası, bu çalışmanın ABD merkezli Gilead Şirketi tarafından üretilen ve Ebola virüsünün tedavisinde kullanılan remdesivir ilacı hakkındaki sonuçlarıyla ilgili endişe duyuyor. Sağlık camiası, ABD ve Avrupa İlaç Ajansı’nın (EMA), remdesivir ilacının etkinliği hakkında güvenilir bir bilgi ortaya çıkana dek Kovid-19 hastalarının tedavisinde geçici olarak kullanmak üzere yeşil ışık yakmasının ardından bu ilacın akıbetinin ne olacağını merak ediyor.

WHO’nun çalışması, remdesivir ilacının Kovid-19 hastaları üzerinde hiçbir işe yaramadığını teyit ederken New England Tıp Dergisi’nin (NEJM) geçen hafta çıkan son sayısında bir çalışma yayınladı. Söz konusu çalışmada bu ilacı alan bir kişinin ilaç almayan bir kişiye göre beş gün daha önce iyileştiği öne sürülüyor. 1062 hasta ile yürütülen çalışma ilacın, oksijen alma aşamasının başında olup henüz kritik aşamaya geçmemiş ve solunum cihazına ihtiyaç duymayan kişiler olmak üzere sınırlı bir grubun arasında ölüm oranını azaltmaya yardımcı olduğunu ortaya koydu. Gilead Şirketi, artrit tedavisinde kullanılan baricitinib (Olumiant) ilacı ile birlikte remdesivirin hastalar üzerindeki olumlu etkileri artırıp artırmadığını tespit etmek için yeni deneyler yaptığını açıkladı.

Dayanışma Programı’na katılan bulaşıcı hastalıklar uzmanı Jose Ramon Arribas ise konuya ilişkin şu açıklamalarda bulunuyor:

“Bu, Kovid-19 ile mücadele eden doktorlar için kötü bir haber. WHO tarafından yürütülen çalışmanın, emsallerini kıyasladıktan sonra bilimsel dergilerde yayınlanmak üzere bağımsız uzmanlar tarafından incelemeye tabi tutulacağını umuyoruz. EMA’nın, bu ilaçları birkaç gün içinde tedavi kılavuzundan çekmesi muhtemel. Bu, etkili bir ilacı geliştirmenin ve bunun etkinliğini kanıtlamanın ne kadar zor olduğunun bir başka göstergesi. Bazen çalışmalarda görülen tutarsızlık, bu çalışmaların planlanmasından kaynaklanıyor. Remdesivir tüp deneylerinde,in vitro ve hayvanlarda ve hatta insanlarda ilk aşamalarda etkinlik gösterdi. Ancak WHO’nun çalışması daha geniş kapsamlı ve şimdiye kadar yapılan tüm testlerin ayrıntılı bir analizini içeriyor.”

Şarkul Avsat