Suudi Arabistan yolsuzlukla mücadelesini uluslararası ağ kurma girişimiyle genişletti

Suudi Arabistan’ın yolsuzluk ve bunun ekonomik kalkınma ve insani alanlardaki etkileriyle mücadele çabaları sadece ülke içinde sınırlı değil. Aynı zamanda, uluslararası toplumu yolsuzluğun toplumlar üzerindeki etkilerinden korumaya yönelik küresel rolünü de güçlendiriyor. Suudi Arabistan, yolsuzlukla mücadeleyle ilgilenen kolluk kuvvetleri için küresel bir operasyon ağı oluşturmak amacıyla uluslararası bir girişim başlattı. Girişim, Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) ve Interpol ağına bağlı Uluslararası Kolluk Kuvvetleri Ağı (GLEN) ve Kolluk Kuvvetleri Yetkilileri Ağı (LEOs) dahil olmak üzere gayrı resmi uluslararası işbirliği alanındaki mevcut platformları ve ağları tamamlamak üzere başlatıldı.

Suudi Arabistan hükümeti söz konusu girişimi G20 dönem başkanlığı ve dünyanın en güçlü 20 ekonomisinde yolsuzlukla mücadele alanındaki başkanlığı aracılığıyla sundu. Girişim, bu adımların ülkelerin güvenlik ve yeteneklerini korumadaki büyük rolü ve önemi takdir edilerek uluslararası alanda övgü aldı ve memnuniyetle karşılandı.

Suudi Arabistan, her türlü yolsuzlukla mücadelede uzun bir geçmişe ve deneyime sahip olmasıyla, yolsuzluğa karşı toplum ve iş ortamı için sağlıklı bir ortam yaratan ve sağlayan birçok yasa ve yönetmelik oluşturdu. Ülke, genel olarak her türlü yolsuzluk ve suçla mücadele etmek amacıyla ilgili bakanlıkların bünyesinde bazı komiteler kurdu. Hükümet Mart 2011’de Suudi Arabistan Kontrol ve Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu’nu kurdu. Bu amaçla, kamu parasını korumayı, yolsuzlukla mücadele ederek ortadan kaldırmayı ve devlet için tehlikeli etkilerinden ve hem kurumlar hem bireyler düzeyindeki feci sonuçlarından korumayı amaçladı. Ayrıca hükümet, Aralık 2019’a kadar yolsuzluk suçlarıyla mücadele için bazı faaliyetler gerçekleştirdi. Suudi Arabistan Kralı Selman bin Abdülaziz, Veliaht Prens Muhammed bin Selman’ın tavsiyesi üzerine Kontrol ve Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu’na Denetleme ve İdari Araştırma ve Soruşturmalar Komitesi’ni de dahil etme emri verdi.

Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’ın yönettiği dönem, sadece Suudi Arabistan düzeyinde değil, aynı zamanda bir bütün olarak tüm bölgede yolsuzluğu ortadan kaldırmada bir dönüm noktası oldu. Prens Muhammed bin Selman, “Kim olursa olsun, yolsuzluk suçundan kimsenin kaçamayacağına” dair söz vermişti. Bunun üzerine ilgili makamlara devletin ve toplumun haklarını yeniden tesis etmek için en üst seviyeden en alt kademeye kadar birçok davada soruşturma gerçekleştirme emri verdi.

Dünyanın en güçlü ekonomilerinden biri olarak ülkeyi ilerletecek ve dolayısıyla uluslararası ekonomi üzerinde etkisi olacak bu adımlar uluslararası övgüler aldı.

Suudi Arabistan Krallığı’nın bölgesel ve uluslararası önemli konumu, sadece ülke içinde değil, uluslararası rolüne katkıda bulunma yolunda ilerlemesini de gerekli kıldı. Riyad, yolsuzlukla mücadele alanında, bu alandaki deneyimlerini dünya ülkeleriyle paylaşarak çabalarını yoğunlaştırdı ve birçok anlaşma ve mutabakat zaptı imzaladı. Ardından küresel bir girişim başlatarak bunu tamamladı.

Suudi Arabistan, yolsuzlukla mücadeleyi zirvenin ana eksenlerinden biri haline getirerek G20 zirvesi başkanlığına yatırım yaptı. Hükümet, yolsuzlukla mücadelenin en iyi yolları hakkında birçok toplantı ve çalıştaya ev sahipliği yaptı.

Suudi Arabistan’ın çabalarının bir sonucu olarak, G20 yolsuzlukla mücadele bakanları, yolsuzlukla mücadele için mevcut uluslararası çabaların önemini vurguladı. Özellikle, Birleşmiş Milletler Yolsuzluğa Karşı Sözleşme (UNCAC), BM Ulusaşırı Organize Suçla Mücadele Sözleşmesi (UNTOC), uluslararası ticari işlemlerde ve ilgili belgelerde yabancı kamu görevlilerine rüşvetle mücadeleye ilişkin Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü (OECD) Sözleşmesi ve Kara Paranın Aklanmasının Önlenmesine Yönelik Mali Eylem Görev Gücü (FATF) standartları ön plana çıktı. Tüm bu adımlar yolsuzluğu, kara para aklama operasyonlarını ve diğer ilgili ciddi ekonomik suçları önlemek ve bunlarla mücadele etmek için ülkelerin alması gereken bir dizi önlemi içeriyor.

Suudi Arabistan geçtiğimiz Ekim ayında Suudi Arabistan’ın ev sahipliği yaptığı ve Kontrol ve Yolsuzlukla Mücadele Komisyonu Başkanı Mazen el-Kahmus’un başkanlık ettiği G20 yolsuzlukla mücadele bakanlarının bakanlar toplantısında, grubun üye devletlerinin, katılımcı ülkelerin ve bölgesel ve uluslararası kuruluşların başkanlarının katılımıyla yayınlanan bir nihai bildiri yayınladı. Toplantıda yolsuzluğa karşı küresel mücadelede örnek olmaya devam eden G20 ülkelerine verilen yükümlülükler ele alındı.

Riyad ve dünyanın her yerinden ortakları, söz konusu toplantıda yolsuzluğun kökten kaldırılması gerektiğini vurguladı. Suudi Arabistan, yeni tip koronavirüsün (Kovid-19) bir sonucu olarak dünyanın eşi görülmemiş bir ekonomik ve sosyal kriz yaşadığı bir zamandan geçtiğini belirterek dünyanın en güçlü 20 ekonomisinin gerekli konular üzerinde fikir birliğine varmalarını sağlamayı başardı. Hükümet, artan yolsuzluk tehditleri ve bunun ekonomik büyüme, sürdürülebilir kalkınma, yatırım ve inovasyon kalitesi ve hükümetler ile halklar arasındaki karşılıklı güven üzerinde yarattığı tehlikeli etkileri konusunda uyarıda bulundu. Ayrıca toplantıda yeni tip koronavirüsün neden olduğu can kaybı ve etkileri ele alındı.

Riyad toplantıları sırasında bakanlar, G20’nin yolsuzlukla mücadele eylem planı doğrultusunda 2020 yılı boyunca Krallık’ın başkanlığı sırasında yolsuzlukla mücadele için ulusal stratejiler geliştirmek ve uygulamak ve bütünlüğü artırmak için bilgi ve iletişim teknolojisini kullanmak doğrultusunda gösterdiği çabalara destek verdiler. Kamu sektörü ve özelleştirme süreçlerinde ve kamu-özel ortaklıklarında bütünlüğün güçlendirilmesine katkıda bulundular.

G20 ülkeleri ayrıca, yolsuzlukla mücadeleye ilişkin hesap verebilirlik raporunun yeni yöntemini de memnuniyetle karşıladılar. Suudi Arabistan’ın başkentinden ilk kez sunulan bu rapor, G20 ülkelerinin uluslararası işbirliği ve varlık kurtarma alanlarında gerçekleştirdiği kolektif ilerlemenin derinlemesine bir incelemesini sağlıyor. Rapor, gelecekte potansiyel çalışma alanlarının belirlenmesine rehberlik etmeyi amaçlıyor. Riyad bu süreçte, sınır ötesi yolsuzluk davalarında soruşturma ve suç gelirlerinin geri kazanılması gereken davalar da dahil olmak üzere faillerin yargılanmasına ilişkin ülkeler arasında işbirliğine büyük önem verdi. Bunun yanı sıra, yolsuzluk davalarında soruşturma mekanizmalarını güçlendirme ve bu alandaki işbirliği ve deneyim alışverişi üzerinde durdu. Suudi Arabistan ve ortakları, yolsuzluk suçunun öncül suç olduğu durumlar da dahil olmak üzere, kara para aklama veya terör finansmanında tüzel kişilerin ve diğer yasal düzenlemelerin kötüye kullanılmasını önlemek için gerektiğinde ek önlemler alınacağını vurguladı.

Ayrıca tüm ülkeler suçluların, makamı veya sosyal konumu ne olursa olsun adaletten kaçmasını engelleme, yolsuzluk gelirlerini sınırların ötesinde gizleme süreçlerine karşı koyma, yolsuzluk suçlarının suç sayılmasının peşinde koşma, failleri kovuşturma ve el konulan veya çalınan mal varlığını uygun olduğunda geri alma ve iade etme sözü verdi. Ayrıca yerel yasalar ve uluslararası yükümlülüklerle çelişmemeyi kabul etti.

Krallık, G20 ülkelerinin her birinin, yabancı kamu görevlilerine rüşvet de dahil olmak üzere rüşveti cezalandırmak için yürürlükte olan bir ulusal yasaya sahip olduğunu ve yerel ve yabancı rüşveti önleme, tespit etme, soruşturma ve etkin bir şekilde kovuşturma ve cezalandırma amaçlı çabaları güçlendirmeye çalıştığını vurguladı. G20 ülkeleriyle mutabık kalınarak, bunun kamu ve özel sektör ile sivil toplum kuruluşlarının bütünlüğünü ve etkinliğini güçlendirmek için kararlılık gerektirdiğini belirtti.

G20 ülkeleri aynı zamanda, Riyad’da düzenlenen toplantıda şirketlerin resmi olmayan kurumlar, medya ve özel sektör dahil olmak üzere kamu sektörü dışındaki uluslararası kuruluşlar, bireyler ve gruplarla ortaklıklarını güçlendirmeyi kabul etti. Suudi Arabistan yolsuzlukla mücadelede uluslararası gelişmeler çerçevesinde, hukukun üstünlüğü ve insan haklarının temel ilkelerini göz önünde bulundurarak  kapsamlı ve entegre bir yolsuzlukla mücadele gündemi takip etmek üzere tüm üye devletlerle anlaşmaya varmayı başardı.

Şarkul Avsat