Sudan Sulama ve Su Kaynakları Bakanı Yasir Abbas, dün başkent Hartum’da basın toplantısı düzenledi

Sudan Etiyopya’yı zaman kazanmaya çalışmakla suçlarken tüm seçenekleri masaya yatırmakla tehdit etti

Sudan hükümeti, bir kez daha Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne (BMGK) başvurmak ve Sudan’ın bölgedeki ve ötesindeki dostlarının desteğini almaya çalışmak da dahil olmak üzere Nahda (Hedasi-Rönesans) Barajı kriziyle ilgili uluslararası hukuka uygun tüm senaryoları belirlediğini açıkladı. Sudan hükümeti ayrıca uluslararası toplumun dikkatinin çok geç olmadan Nahda Barajı krizine çekilmesi çağrısında bulundu. Öte yandan Etiyopya dün, Mısır ve Sudan ile arasında devam eden anlaşmazlığa rağmen, Mavi Nil Nehri üzerinde inşa ettiği devasa Rönesans Barajı’nı planlandığı gibi Temmuz ayında doldurmaya kararlı olduğunu vurguladı.

Afrika Birliği’nin (AfB) Salı günü, dönem başkanı Kongo’nun ev sahipliğinde Sudan, Mısır ve Etiyopya’nın dışişleri ve sulama bakanlarının katımlıyla gerçekleştirdiği toplantı, Rönesans Barajı’nın doldurulması ve işletilmesi konusunda herhangi bir ilerleme kaydedilmeden erdi.

Sudan Sulama ve Su Kaynakları Bakanı Yasir Abbas yaptığı açıklamada, bakanlar toplantısında, Etiyopya’nın Sudan ve Mısır tarafından sunulan tüm önerilere itiraz etmesinin ardından önümüzdeki dönemde yapılacak müzakerelerin gidişatına ilişkin fikir birliğine varılamadığını söyledi.

Dün Sudan’ın başkenti Hartum’da düzenlediği basın toplantısında, sekiz hafta içinde yasal ve bağlayıcı bir anlaşmaya varılması şartıyla, Mısır heyetinin arabuluculuktan ve gözlemcilerden vazgeçme önerisinde bulunduğunu aktaran Abbas, “Etiyopya’nın Temmuz ayında barajı ikinci doldurmaya başlamadan önce anlaşmanın yapılması şartıyla Mısır’ın önerisini kabul ettik. Ancak Etiyopya, bu öneriye itiraz etti” ifadelerini kullandı. Bakan Abbas, Etiyopya’yı bir anlaşmaya varılmadan Nahda Barajı’nı ikinci kez doldurmak için zaman kazanmaya çalışmakla suçladı. Müzakere yöntemiyle ilgili sorunun çözülememesi halinde diğer tarafların arabuluculuğa dahil edileceğine işaret eden Abbas, ülkesinin aynı müzakere yöntemiyle görüşmelere devam etmeyeceğinin altını çizdi.

Etiyopya’nın Kinşasa (Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin başkenti) toplantılarında, Güney Afrika’nın gözlemci ülkelere arasına dahil edilmesini teklif etmişti. Fakat, yeni bir taraf olarak gördüğü BM’nin arabuluculuğunu kabul etmedi.

Müzakere ve iç destek komitelerinin geçtiğimiz dönemde tüm toplantılara katıldığını ve mevcut sorunlara ilişkin tüm senaryoların belirlendiğini söyleyen Bakan Abbas, “Dışişleri Bakanlığı, hükümet ve diğer ilgili kurumlarla koordinasyon içinde siyasi tırmanışa gideceğiz” dedi.

Bakan Abbas sözlerini şöyle sürdürdü:

“Nahda Barajı’nın Sudan’ın ulusal güvenliğini tehdit ettiği ve uluslararası toplumun dikkatinin çok geç olmadan bu konuya çekilmesi gerektiği için yeniden BMGK’ya başvurmak ve Sudan’ın bölgedeki ve ötesindeki tüm dostlarının desteğini almaya çalışmak da dahil olmak üzere tüm seçenekler masada. Sudan’daki barajların işletilmesiyle ilgili bir takım teknik önlemler aldık. Roseires Barajı’nda temel içme suyu ve sulama konusunda herhangi bir kıtlığın yaşanmasını önlemek amacıyla bir milyar metreküp su depolamaya başlayacağız. Böylelikle Nahda Barajı’nın ilk dolumu sırasında olduğu gibi su sıkıntısı yaşamayacağız.”

Abbas ayrıca, önemli bir su kıtlığı başlaması durumunda, önümüzdeki Temmuz ayı için önlem olarak depolama kapasitesinin üçte birini korumak amacıyla Hartum’un güneyinde Beyaz Nil üzerinde kurulu Jebal Aulia Barajı’ndaki suyu tamamen boşaltmayacaklarını söyledi. Bu ihtiyati tedbirlerin barajın doldurulmasının etkilerini büyük ölçüde azaltacağına işaret eden Abbas, ancak bu etkileri tamamen gideremeyeceklerinin altını çizdi.

Ülkesinin AfB’nin arabuluculuğundan vazgeçmeyeceğini vurgulayan Sudanlı Bakan, bu arabuluculuğu güçlendirmekte kararlı olduklarını, hatta AfB’ye gerçek bir rol verilmesini istediklerini kaydetti. Fakat AfB’nin gözlemci konumunda olduğuna dikkati çeken Bakan Abbas, “Diğer taraflar arabuluculuğa katılmadıkça, müzakereler sonuç vermeyecektir” dedi.

Öte yandan Etiyopya Dışişleri Bakanlığı’ndan Salı akşamı yapılan açıklamada, görüşmelerin bu ay bitmeden yeniden başlatılmasının planlandığı belirtildi. Etiyopya Su, Sulama ve Enerji Bakanı Seleshi Bekele ise dün düzenlediği basın toplantısında, ülkesinin 74 milyar metreküp kapasiteli baraj rezervuarını Haziran veya Temmuz aylarında başlaması beklenen önümüzdeki yağmur mevsiminde doldurmaya devam edeceğini söyledi. Etiyopyalı Bakan yaptığı açıklamada, “İnşaat ilerledikçe baraj doldurulacak. Bundan vazgeçmeyeceğiz” dedi.

Addis Ababa, 2020 yılında 4,9 milyar metreküp hedefine ulaşarak barajın ilk dolum aşamasını tamamladığını ve böylece ilk iki türbinin test edilmesini sağladığını duyurdu. Addis Ababa, bu yıl ise 13,5 milyar metreküp su depolamayı hedefliyor.

Etiyopta’nın Hartum’da Beyaz Nil ile buluşan Mavi Nil üzerinde Sudan sınırı yakınlarında inşa etmeye başladığı barajın temelinin atıldığı Nisan 2011’den bu yana baraj Etiyopya, Mısır ve Sudan arasında tam anlamıyla bir gerilim kaynağı oldu.

Mısır ve Sudan, doldurulmaya başlanmadan önce barajın işletilmesi konusunda üç ülke arasında bağlayıcı bir anlaşmaya varmak istiyor. Ancak Etiyopya, doldurma işleminin Nahda Barajı’nın inşasının ayrılmaz bir parçası olduğunu ve ertelenemeyeceğini söylüyor.

Bakan Bekele, Mısırlı ve Sudanlı müzakere heyetlerinin, Güney Afrika, ABD ve Avrupa Birliği’nden (AB) daha fazla gözlemcinin Kinşasa’daki toplantılara katılmaları için çabalamalarından duyduğu üzüntüyü ifade etti. Etiyopya, merkezi Addis Ababa’da bulunan AfB tarafından yürütülen müzakere sürecine öncelik verilmesi gerektiğini vurgulayarak buna karşı çıkıyor.

Şarkul Avsat