İkinci doz aşının ilk dozdan farklı olması yan etkileri ikiye katlıyor

Avrupa Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi (ECDC) gözetimi altında birkaç Avrupa üniversitesi tarafından yürütülen bir araştırmanın ön bulguları, yeni tip koronavirüse (Kovid-19) karşı geliştirilen aşıların ikinci dozlarının olunmasının, aşının ilk dozundan farklı olduğunu, ikinci dozun yüksek ateş, kas veya eklem ağrısı ve genel yorgunluk gibi yan etkilerin ikiye katlanmasına neden olduğunu gösteriyor.

Araştırma, Pfizer aşısının ilk dozunun alınmasının ardından AstraZeneca aşısının ikinci dozunun alınmasının söz konusu yan etkilerin üç veya dört katına çıkmasına neden olduğunu, ancak her iki durumda da yüksek tehlike oluşturmadığını, kısa süreli olduklarını ve Parasetamol kullanılarak hafifletilebileceğini ortaya koyuyor.

Dünya Sağlık Örgütü’nden (WHO) iki uzmanın katıldığı bu araştırma, bazıları ölümle sonuçlanan nadir kan pıhtısı vakalarının ortaya çıkmasının ardından çoğu Avrupa ülkesinin, aşılama kampanyaları kapsamında AstraZeneca aşısının kullanım stratejisini yeniden gözden geçirmelerinin öncesinde başlamıştı. Oxford Üniversitesi’nden salgın hastalıklar uzmanı ve araştırmanın koordinatörü olan Dr. Matthew Snape’in belirttiğine göre araştırma, temel olarak aynı aşıdan iki doz alınmasına kıyasla, iki farklı aşıdan iki dozun alınmasının, antikor oluşturulmasında ve bağışıklık sistemi üzerinde olumlu mu yoksa olumsuz mu tepki oluşturacağının öğrenilmesini amaçlıyordu.

Daha fazla insan kısa sürede bağışıklık kazanabilecek

ECDC uzmanları, iki farklı aşının kombinasyonunun aynı aşının iki dozunun kullanılmasında olduğu gibi bir bağışıklık oluşturması ve tehlikeli semptomların meydana gelmemesi durumunda, daha fazla insanın daha kısa bir sürede Kovid-19’a karşı bağışıklık kazanabileceğini söylüyorlar.

Çalışmaya katılan gönüllülerin yarısının aşının ilk dozlarını Şubat ayında almaları ve 84 gün geçmeden ikinci dozu alamayacak olmaları sebebiyle, nihai sonuçlarının Haziran ayı sonunda yayınlanması bekleniyor. Ancak çalışmayı denetleyen yetkililer, ilk dozu aldıktan 28 gün sonra ikinci dozu alan gönüllülerden oluşan diğer katılımcıların dozlara verdiği tepkilere yönelik ön bulguları yayınlamaya karar verdiler.

Yayınlanan ön bulgulardan, ikincil yan etkilerin zirvesinin aşı değişimine göre değiştirdiğini gösteriyor. Zira AstraZeneca aşısının kullanılması durumunda yan etkilerin çoğu ilk dozun alınmasının ardından ortaya çıkarken, Pfizer aşısı kullanıldığında ikinci dozun ardından ortaya çıkıyorlar. Ancak aynı aşının iki dozunu alan kişiler ile karşılaştırıldığında, iki farklı aşı olanlarda ikincil yan etkilerin önemli ölçüde yüksek olduğu dikkat çekti. Aşının ilk dozunu AstraZeneca, ikinci dozunu Pfizer’den olan kişilerin yüzde 34’ünde ikincil yan etkiler görülürken, iki doz AstraZeneca aşısı olan kişilerin yüzde 10’unda yan etki görüldü. Diğer yandan ilk dozu Pfizer ve ikinci dozu AstraZeneca aşısından olan kişilerin yüzde 41’inde yan etki görülürken, iki dozu da Pfizer aşısından alanların yüzde 21’inde yan etki görüldü.

Çalışma ayrıca, dozların iki farklı aşıdan alan kişilerin yüzde 13’nde, mide bulantısı ve ishal gibi aynı aşının iki dozunun alınmasında ortaya çıkmayan, nadir semptomların ortaya çıkmasına neden olduğunu gösteriyor.

ECDC’nin gözlemlerinden alınan ön bulgular, iki farklı aşıdan oluşan doz kombinasyonunun, iki dozun alınmasının ardından iki veya üç günlüğüne işe gidemeyen kişi sayında önemli bir artışa neden olduğunu, bununla birlikte şu ana kadar ciddi bir kan pıhtılaşması veya alerjiye neden olmadığını gösteriyor. Ancak ECDC uzmanları bu çalışmanın 50 yaş üstü gönüllüler üzerinde yürütüldüğünü belirterek, 50 yaş altı yaş gruplarında ikincil semptomların giderek daha şiddetli ortaya çıkma olasılığı konusunda uyarıda bulunuyorlar.

Şu ana kadar 25 milyon doz uygulanan aşılama kampanyasının sonuçlarına yönelik İtalya’da gerçekleştirilen, bu türdeki ile çalışma, AstraZeneca aşısının ilk dozunu alanlar arasında vaka ve ölüm oranının yüzde 95 azalırken, Pfizer aşısının ilk dozunu alanlar arasında bu oran yüzde 70’e, ikinci dozdan sonra ise yüzde 95’e ulaştığını gösteriyor.

Uzmanlar, İtalya’da iki aydan uzun bir süredir 200’ün altına düşmeyen günlük can kayıplarının sebebinin 60 ila 70 yaşları arasındaki kişilerin yarısının henüz aşı olmaması olduğunu belirttiler. İtalya sağlık yetkilileri dün, aşı kampanyasının Haziran ayının başından itibaren tüm yaş grupları için randevusuz olarak sürdürüleceğini duyurdu.

Şarkul Avsat