Uluslararası Ceza Mahkemesi Kuşayb davasına bugün başlıyor

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), 20 yıl önce Darfur bölgesinde Cancavid liderlerinden “Kuşayb” lakabı ile bilinen ve bölgede savaş suçları ile insanlığa karşı suçlar işlemekle itham edilen ve gönüllü olarak teslim olan Muhammed Ali Abdurrahman’a karşı açılan uluslararası davada söz konusu suçlamalar hakkında nihai karara varmak için incelemelere başladı.

Kuşayb bugün Hollanda’nın Lahey kentindeki mahkemede yargılanacak. Önümüzdeki perşembe gününe kadar sürecek duruşmada, Sudan’ın eski Devlet Başkanı Ömer el-Beşir ve yardımcılarından ikisinin de dahil olduğu beş sanıktan biri olan Kuşayb’a yöneltilen suçlamaların doğrulanması amaçlanıyor.

UCM Sözcüsü Fadi el-Abdullah, dün Sudan resmi ajansı SUNA’ya verdiği röportajda, yargıçların Kuşayb aleyhindeki suçlamalara ilişkin savcılık dosyasının duruşma yapmak için yeterli delil içerip içermediğini inceleyeceğini belirterek, mahkemenin şu anda davaya devam etmek için yeterli delil bulunmadığına dair karar alması durumunda Kuşayb’ın serbest bırakılabileceğini ifade etti.

Haziran 2020’de Orta Afrika Mahkemesi’ne teslim olan Kuşayb, ardından mahkemenin Lahey’deki merkezine nakledildi. Başsavcılık tarafından kendisine yöneltilen Darfur’da savaş suçları ve insanlığa karşı suç işlediği gerekçesiyle yargılanmak üzere hakkında tutuklama emri çıkarılmıştı.

Sözcü Abdullah, Sudanlı insan hakları gruplarının Beşir rejimi destekçilerinden 51 sanığın olduğuna dair iddialarını yalanlayarak mahkemede beş zanlı hakkında yakalama emri çıkarıldığını bildirdi. Bu isimler, Kuşayb, eski İçişleri Bakanı Ahmed Muhammed Harun ve eski Savunma Bakanı Abdurrahim Muhammed Hüseyin ve Sudanlı direniş lideri Abdullah Banda.

Abdullah, Kuşayb tarafından beklenen itiraflara dayanarak, beş sanığa ek olarak başka isimlerinde eklenme olasılığını ima etti. Başsavcılık bu delilleri ve itirafları inceliyor ve ardından yeterli delil görürse UCM yargıçlarından tutuklama emri çıkarmasını ya da bu kişilerin mahkeme huzuruna çıkarılmasını istiyor.

Sudan’da rejimin çöküşünden bu yana tutuklu olan Beşir, Harun ve Hüseyin, en ağır ceza olan idam cezası gerektiren yerel suçlamalarla itham ediliyorlar. Ayrıca, UCM’ye teslim olmaları veya Sudan yasalarına veya uluslararası ceza hukukuna uygun olarak yargılanmalarına ilişkin çelişkili görüşler söz konusu.

Sözcü Abdullah, Sudan hükümeti tarafından gözaltına alınanların kendilerine UCM’ye teslim edilme veya Lahey’de kovuşturulan aynı suçlardan dolayı yerel olarak yargılanma seçenekleriyle karşı karşıya olduklarını söyledi. Abdullah ayrıca, “Sudan hükümeti kendi başına yargılamaya karar verirse, Uluslararası Ceza Mahkemesi’nden mevcut davaları durdurmasını isteyebilir. Daha sonra UCM hakimleri bu talebi kabul edip davaları durdurup Sudan ulusal yargı sistemine bırakacaklar veya reddedecekler veya UCM’ye teslim edilmelerini istemeye devam edecekler” dedi.

Cancavid milislerinin lideri olarak bilinen Kuşayb, hükümet güçleri ile eski isyancılar arasındaki çatışmada Darfur bölgesinde işlenen cinayet, tecavüz, yağma ve işkence dahil olmak üzere savaş suçları ve insanlığa karşı suçları içeren 50’den fazla suçlamayla karşı karşıya. Ayrıca Birleşmiş Milletler raporlarına göre yaklaşık 300 bin kişinin ölümüne ve milyonlarcasının yerlerinden edilmesine yol açtı.

UCM Başsavcısı, Darfur’da işlenen savaş suçları ve insanlığa karşı işlenen suçlarla bağlantılı oldukları iddiasıyla Nisan 2007’de Ahmed Harun ve Ali Kuşayb hakkında tutuklama emri çıkardı. UCM, 4 Mart 2009’da dönemin Sudan Cumhurbaşkanı Ömer el-Beşir hakkında Darfur’da soykırım, savaş suçu ve insanlığa karşı suç işlemekten tutuklama emri çıkarmıştı. Mayıs 2010 yılında da soykırım suçlamasıyla hakkında ikinci kez tutuklama emri verildi. Ayrıca mahkeme mart ayında da Abdurrahim Hüseyin hakkında tutuklama emri çıkardı.

Şarku’l Avsat