Biden, Afganistan’daki “kazanılamaz” savaştan çekilmek konusunda ısrar ediyor

Beyaz Saray Sözcüsü Jen Psaki, ABD’nin Afganistan’dan çekilmesinden, Kabil hükümetinin girişimlerinden ve silahlı “Taliban” örgütünün sahaya inerek iktidarı tekeline almasına yönelik endişelerden bahseden gözlemci raporlarına cevap verdi. Cuma günü düzenlediği basın toplantısında, Amerikan Başkanı Joe Biden’ın, Amerikan askerlerini eve getirme kararı aldığını, 20 yıldır devam eden bu savaşın artık “kazanılamaz” olduğunu düşündüğünü belirtti.

Biden, “Taliban” örgütünün sahada sürekli ilerleme kaydetmesinden dolayı hükümetinin gelecekteki durumunu görüşmek üzere Washington’a gelen Afgan mevkidaşı Eşref Gani’ye hitaben “Afganlar geleceklerine karar vermeli” dedi. Biden, Afganistan’daki durumun ciddiyeti hakkında önce, başta ordu mensupları olmak üzere tüm ilgili Amerikalı yetkililerinden sonra da Eşref Gani’den bilgi aldı. Geri çekilme kararında ısrar ettiği, bu karardan dönmeyeceği gayet açıktı. Gani’ye, Washington’ın Afganistan’a desteğinin devam edeceğine, özellikle Afgan ordusuna “dışarından” ekonomik ve siyasi destek vereceklerine dair söz vererek “Sizinle kalacağız” dedi.

Beyaz Saray’dan yapılan resmî açıklamaya göre Biden, Gani ve Afganistan Ulusal Uzlaşma Yüksek Konseyi Başkanı Abdullah Abdullah’a, ABD’nin, kadınlar ve kızlar da dahil olmak üzere tüm Afgan halkına ve Afgan azınlıklara, sivil kalkınma ve insanı yardım yoluyla destek vermeye devam edeceğini vurguladı. Buna ilaveten Afgan Ulusal Savunma ve Güvenlik Güçlerini desteklemek için güvenlik yardımı sağlamaya da devam edeceklerini ifade etti. Biden ayrıca, Afganistan’da artan Kovid-19 vakaları ile ilgili endişelerini dile getirerek, Afgan hükümetinin pandemiyle mücadele edebilmesi için 3 milyon doz aşı bağışlayacaklarını belirtti. İki başkan, barış ve istikrarı desteklemek için Afgan liderler arasında birlik gerektiği konusunda anlaştılar. Biden, Afganistan iç müzakerelerini destekleme sözünü yineledi. Amerikalı ve Afgan liderler de güçlü ikili ortaklığın devam edeceği konusunda da anlaştılar.

Gani, son yirmi yılda çokça Amerikan kanı döküldüğünü söyleyerek bu fedakârlıklarından dolayı Amerika’ya övgüde bulundu. Kendi hükümetinin, 1861’de kuzey eyaletleri ile asi güney eyaletleri arasında başlayan ABD iç savaşı esnasında dönemin ABD Başkanı Abraham Lincoln tarafından temsil edilen manevi değerleri düstur edindiğini söyledi. Hükümetinin, dışlayıcı ve totaliter bir rejime karşı olmayı seçtiğini ve birlik, uyum, vatan sevgisi için fedakârlık gibi duyguları tesis etmekte kararlı olduğunu, ancak kendisini şu anda Taliban’a karşı doğrudan gerçekleştirilen savaşta yalnız bulduğunu ifade etti. Senato’da önde gelen Cumhuriyetçilerden olan Mitch McConnell da daha önce bu konuda uyarılarda bulunmuştu. Gani, “Her türlü zorluğun üstesinde geleceğiz” diye sözlerine ekledi.

Daha önce Savunma Bakanı Lloyd Austin ile Pentagon’da yaptığı bir görüşmede bir muhabir Afgan Cumhurbaşkanı Gani’ye, ABD’nin Afganistan’dan çekilmesinden sonraki altı ay içinde Gani hükümetinin çökebileceğine yönelik bir ABD istihbaratı analiz raporu hakkında soru sordu. Soruyu gülümseyerek karşılayan Gani, “Bunun gibi birçok tahmin vardı ama bunların hepsinin yanlış olduğunu kanıtladık” cevabını verdi. Austin de “Afgan hükümeti ve Afgan ordusuyla birlikte olmaya devam edeceğiz. Ortak hedeflerimiz için yeni ve farklı bir şekilde çalışacağız” açıklamasında bulundu.

Donald Trump döneminde görev yapan eski ulusal güvenlik danışmanı John Bolton ise, Gani’nin ziyaretinin Afganistan’ın geleceği için çok önemli olduğunu belirtti. Bunun, Başkan Biden’ı ikna etmeye çalışmak için belki de son şans olduğunu ifade eden Bolton, bütün Amerikan güçlerini geri çekme kararını tersine çeviremese bile en azından Afgan halkına Amerika’nın ülkeyi terk etmeyeceğine dair güven vermek ve ABD desteğinin devam edeceğine dair emareler göstermek için zaman kazandıracağını ifade etti. Bir radyoya yaptığı açıklamalarda Bolton, ABD kuvvetlerinin, ülkeyi fiilen Hanoi’deki komünistlere teslim eden bir barış anlaşmasının imzalanmasının ardından 1975’te Güney Vietnam’dan kaotik bir şekilde çekilmesine atıfta bulunarak, “ABD’nin tamamen çekilmeyeceğini ve bunun Vietnam’da yaşananlara benzer bir durum olmayacağını göstermek için yollar aramamız gerekiyor” değerlendirmesinde bulundu.

Taliban’ın son haftalarda onlarca yeni bölgede kaydettiği hızlı ilerleyiş, özellikle çevirmenler, şoförler, Afgan işçiler ve diğer sivil destek personeli dahil olmak üzere ABD güçleriyle işbirlikçiler konusunda gölge düşürdü. Psaki, gazetecilere verdiği demeçte, özel göçmen vizesi için başvuranların, askeri geri çekilme tamamlanmadan önce vize başvuru süreçlerinin tamamlanabilmesi için Eylül ayına kadar Afganistan dışında bir yere transfer edileceklerini söyledi.

ABD’li yetkililer Perşembe günü Associated Press ajansına, diplomatların güvenliğini sağlamak için yaklaşık 650 ABD askerinin Afganistan’da kalacağını ve birkaç yüz ek ABD askerinin de Eylül ayına kadar Kabil havaalanında kalabileceğini söyledi. Kabil havaalanında kalacak askerlerin rollerinin ne olacağını ise şu ifadelerle açıkladılar: “Türkiye liderliğindeki bir güvenlik operasyonu için resmi bir anlaşmaya varılana kadar, geçici olarak, orada güvenliğin sağlanması için Türk kuvvetlerine yardımcı olacaklar.”

Şarkul Avsat