Destekleyici dozlar hakkında neler biliyoruz?

İsrail ve bir dizi Avrupa ülkesinden sonra, ABD’li sağlık yetkilileri de, Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) yeni tip koronavirüs (Kovid-19) aşılarının destekleyici dozlarının Eylül ayına kadar dağıtımlarının askıya alınması ve gelişmekte olan ülkelerdeki insanların aşılanmasına öncelik verilmesi çağrılarına rağmen, tam dozları almış yetişkinlere destekleyici dozların uygulanmasını önerdi. Peki bu destekleyici dozlar hakkında neler biliyoruz?

Associated Press (AP) konuyla ilgili haberinde, aşıların etkisinin zamanla azalmasının yaygın bir durum olduğunu, örneğin, her on yılda bir tetanoz aşısının destekleyici dozunun uygulanmasının önerildiğini aktardı.

Korumanın azalması

Sağlık yetkilileri ve araştırmacılar, aşıların sağladıkları korumanın ne kadar sürdüğünü tespit etmek için Kovid-10 virüsüne karşı geliştirilen aşıların performanslarını gözlemliyorlar. ABD’de kullanımı onaylanan aşılar, hala bu tehlikeli enfeksiyona ve enfeksiyon sonucu can kaybına karşı büyük ölçüde koruma sağlıyor. Ancak aşılanan kişilerin laboratuvar kan testleri, bağışıklık sisteminde koruma sağlayan antikorların zamanla zayıflayabileceğini gösteriyor bu da koruma seviyesinin düşebileceği veya vücudun enfeksiyonla mücadelesinin daha uzun sürebileceği anlamına geliyor.

Delta salgını

Delta varyantı, dünya çapında daha fazla yayılması ve daha bulaşıcı olması sebebiyle destekleyici dozlarının ne zaman uygulanacağı sorusunu karmaşık bir hale getirirken, aşıların performansına yönelik verilerin çoğu, Delta’nın ortaya çıkması ve yayılmasından önce toplanmıştı. Aynı zaman, Delta varyantının neden olduğu salgın, aşı kampanyalarının başladığı sırada aşı olan kişilerde aşıdan kaynaklanan bağışıklığın zayıfladığı bir zamana denk geldi.

İsrail, 5 aydan daha uzun bir süre önce aşılanan 50 yaş üstü kişilere destekleyici aşı dozu sağlıyor. Fransa ve Almanya da sonbaharda bazı gruplar için destekleyici dozları sağlamayı planlıyor. Diğer yandan Avrupa İlaç Ajansı (EMA), destekleyici dozların gerekli olup olmadığını belirlemek amacıyla verileri gözden geçirdiğini bildirdi.

Destekleyici dozlar ne zaman uygulanacak?

Bu sorunun cevabı, kişinin aşının birinci ve inci dozunu ne zaman aldığına dayanıyor. Sağlık görevlilerinin, Pfizer/BioNTech veya Moderna aşısının ikinci dozunu uygulanmasından yaklaşık 8 ay sonra insanlara bir destekleyici aşı dozu olma önerisinde bulunması ihtimali bulunuyor. Yetkililer ABD’de Şubat ayı sonunda kullanımı onaylanan, tek dozluk Johnson&Johnson aşısı için tavsiye edilecek destekleyici doz tarihini belirlemek için aşı hakkında bilgi toplamaya devam ediyor.

Üçüncü dozları kimler olacak?

Destekleyici doz olarak aşının üçüncü dozlarını olan kişiler muhtemelen sağlık çalışanları, huzurevinde yaşayanlar ve yaşlılar olacak. Diğer yandan insanların destekleyici dozu, ilk iki dozu oldukları aşıların aynısından almalarının gerekli olup olmadığı hakkında da henüz net bir bilgi yok. Sağlık danışmanları, destekleyici dozların güvenliğine ve enfeksiyonlara ve şiddetli semptomların görüldüğü hastalık durumlarına karşı nasıl koruma sağlayacağına yönelik araştırmalar yapacaklar.

Henüz aşı olmayan insanlar ne olacak?

Minnesota eyaletindeki Rochester şehrinde bulunan Mayo Clinic’teki aşı programına başkanlık eden Dr. Melanie Swift, henüz hiç aşılanmamış kişiler için daha fazla doz sağlanmasının, sadece “Delta varyantı sebebiyle hastaların hastaneye kaldırılmalarını veya hayatını kaybetmelerini önlemek için değil, aynı zamanda hastalığın bulaşmasını önlemek için de en iyi yol” olduğunu söylüyor. Dr. Swift her bir enfeksiyonunun, virüse mutasyona uğraması için daha fazla fırsat verdiğini belirtiyor.

Dr. Swift sözlerine şu ifadeleri de ekliyor:

“İlk aşılamalarda aşı olan kişilerin, destekleyici doz için bekleme sırasında girme olasılığı yüksek ancak aşılanmamış komşularının tümü aşı olmasa hedeflerimize ulaşamayacağız.”

Şarkul Avsat