Dün Rabat’ta Fas Dışişleri Bakanı Nasır Burita ve İsrail Savunma Bakanı Benny Gantz (Fas Dışişleri Bakanlığı)

Fas ve İsrail, güvenlik ve askeri alanda türünün ilk örneği sayılan bir anlaşma imzaladı

Anlaşma, bölgedeki tehditler ve zorluklar karşısında Fas ve İsrail arasındaki işbirliğini yansıtıyor

İsrail Savunma Bakanı Benny Gantz’ın Rabat’a yaptığı resmi ziyareti sırasında dün Fas ve İsrail, askeri ve güvenlik işbirliği alanında bir mutabakat zaptı imzaladı.

Bu anlaşma İsrail ve Arap bir devlet arasında türünün ilk örneği sayılıyor. Anlaşmaya Fas Ulusal Savunma İdaresinden Sorumlu Bakan Abdullatif Loudiyi ve İsrail Savunma Bakanı Gantz imza attı.

Söz konusu anlaşma Fas ile Cezayir arasındaki ilişkilerin gerildiği bir sırada geliyor.

İsrail tarafından yapılan açıklamaya göre anlaşma, “bölgedeki tehditler ve zorluklar” karşısında Fas ve İsrail arasında “tüm biçimleriyle” güvenlik iş birliğini yansıtıyor. Anlaşma, Fas’ın operasyonel planlama ve araştırma ile geliştirmede işbirliği yapılmasının yanı sıra yüksek teknolojili İsrail güvenlik ekipmanını kolay bir şekilde edinmesine olanak sağlayacak.

Bu anlaşma, iki ülkenin, ABD’nin Fas’ın Cezayir destekli Polisario Cephesi ile paylaşamadığı Batı Sahra üzerindeki egemenliğini tanıdığı üçlü bir anlaşma uyarınca ilişkilerini normalleştirmesinden bir yıl sonra geldi.

Gantz, anlaşmayı “görüş alışverişinde bulunmamızı, ortak projeler başlatmamızı ve İsrail’in Fas’a ihracat yapabilmesini sağlayacak çok önemli bir konu” olarak nitelendirdi.

Kraliyet Silahlı Kuvvetleri’ne ilişkin gelişmeleri aktaran Far-Maroc’un Facebook hesabı üzerinden verdiği bilgiye göre mutabakat zaptı, “iki ülkenin istihbarat ve güvenlik birimleri arasında resmi kanallar oluşturarak”, endüstriyel ve teknik iş birliği için zemin hazırlayıp, karşılıklı ziyaretler ve ortak askeri tatbikatlar yapılarak askeri, güvenlik ve istihbarat alanlarında iş birliği yapılması için bir çerçeve oluşturuyor.

Bu bağlamda, Fas’ın Güney Bölgesi Komutanı ve Kraliyet Silahlı Kuvvetleri Genel Müfettişi Korgeneral Dokour Darmi Belhir el-Faruk, Kraliyet Silahlı Kuvvetleri Başkomutanı ve Genelkurmay Başkanı Fas Kralı 6. Muhammed’in talimatıyla dün İsrail Savunma Bakanı’nı Rabat’taki Kraliyet Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay Karargahı’nda kabul etti.

Taraflar, imzalanan askeri işbirliği anlaşması çerçevesinde Fas ve İsrail arasındaki askeri iş birliği konularını ele aldılar.

Resmi bir kuruluş olmayan ancak güvenilir bilgiler veren Far-Maroc’un aktardığına göre, İsrail Savunma Bakanı’nın Fas’a yaptığı ziyaret, Fas’ın, İsrail devletinin genel olarak silahlanma alanında ve özel olarak her türlü insansız hava aracı (İHA) üretimi alanında biriktirdiği büyük askeri deneyimden faydalanması için bir fırsat olacak. Siteye göre Fas kendi topraklarında ‘drone’ sanayisini geliştirmek istiyor ve İsrail bu alandaki tecrübesini paylaşmaya hazır.

Gantz, merhum krallar 5. Muhammed ve 2. Hasan’ın Rabat’taki mezarlarını ziyaret ederek onlar için dua etti ve mezarlığın altın defterini imzalayarak içine şu ifadeleri yazdı:

“Halklarımız arasındaki bağların derinleştiği ve iki ulusumuzun ortak bir barış vizyonu oluşturmak için birlik olduğu bir zamanda, kendilerine rahmet diliyoruz. Birlikte ortak geleceğimizi sabırsızlıkla bekliyoruz.”

İsrail Savunma Bakanı’nın dün akşam (Çarşamba) Rabat’ın bitişiğindeki Salé’deki Birinci Paraşüt Piyade Tugayı’nın karargahını ziyaret etmesi planlanıyordu.

Gantz, salı akşamı uçağı Tel Aviv’deki Ben Gurion Havaalanı’ndan kalkmadan önce yaptığı açıklamada ziyaretten “bir İsrail Savunma Bakanı’nın Fas’a yaptığı ilk resmi ziyaret olması nedeniyle tarihi bir nitelik kazanan önemli bir ziyaret” olarak bahsetti.

İsrailli bakanın bugün Fas Dışişleri Bakanı Nasır Burita’nın yanı sıra Fas Araştırma ve Dökümantasyon dış istihbarat biriminin (DGED) Genel Müdürü Muhammad Yasin el-Mansuri ile bir araya geldikten sonra Ed-Daru’l Beyda (Kazablanka) kentindeki bir Yahudi sinagogunu da ziyaret ederek Fas gezisini tamamlaması bekleniyor.

Fas ve İsrail, 1993 yılında İsrail ile Filistin Kurtuluş Örgütü (FKÖ) arasında imzalanan Oslo Anlaşmaları’nın ardından, diplomatik ilişkiler kurmuş ancak 2000 yılında patlak veren İkinci İntifada’nın bastırılmasıyla Rabat aralarındaki ilişkiyi kesmişti.

İki ülke ilişkilerini geçen yılın sonlarında yeniden tesis etti. Böylece Fas, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Bahreyn ve Sudan’dan sonra 2020 yılında ABD gözetiminde İsrail ile ilişkilerini normalleştiren dördüncü Arap ülkesi oldu.

Gantz’ın Rabat’a gelişinin arifesinde ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken ve Faslı mevkidaşı Burita’nın pazartesi günü Washington’da yaptıkları görüşmede, Fas ve İsrail arasındaki ilişkilerin “sürekli derinleştirilmesinin” öneminin altını bir kez daha çizdiler.

Şarku’l Avsat