Kovid-19 beyinde Alzheimer etkisi bırakıyor

Kovid-19 hastalarının beyinlerinde Alzheimer’a benzer değişiklikler yaşanıyor

ABD’deki Columbia Üniversitesi Vagelos College of Physicians and Surgeons’taki araştırmacılar tarafından yürütülen bir çalışma, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) nedeniyle ölenlerin beyninde Alzheimer hastalığı olan kişileri beyinlerindeki benzer bazı moleküler değişiklikler tespit edildi.

3 Şubat tarihinde Alzheimer’s & Dementia dergisinde yayınlanan araştırma sonuçlarının, Kovid-19 semptomları olan kişiler tarafından bildirilen hafıza sorunlarının açıklanmasına yardımcı oluyor. Ancak araştırmacılar yeni çalışmanın yalnızca 10 hasta üzerinde yapıldığını ve başkaları tarafından tekrarlanması gerektiği konusunda uyardı.

Kovid-19’dan kurtulanlarda “beyin sisi” ve kalıcı kardiyak semptomlara ilişkin erken raporlar, Columbia Üniversitesi araştırmacılarını bu yeni hastalıkta ryanodin reseptörleri olarak adlandırılan belirli moleküllerin nasıl etkilendiğini araştırmaya sevk etti.

ABD’deki Columbia Üniversitesi Vagelos College of Physicians hücresel fizyoloji ve biyofizik Başkanı Dr. Andrew Marks ve ekibi tarafından yürütülen çalışmada, kusurlu ryanodin reseptörleri kalp ve akciğer hastalığından beynin strese tepkisine ve Alzheimer hastalığına kadar çeşitli patojenlerde rol oynuyor.Marks açıklamasında, “Kovid-19 pandemisi olduğunda yapabileceğimiz şeyi yapmak ve yardım etmekle herkes kadar ilgilendim. Bulduğumuz şeyin tamamen beklenmedik olduğunu düşündüm. Koronavirüsten ölen hastalarının kalplerinde ve akciğerlerinde kusurlu ryanodin reseptörleri bulduk, aynı zamanda beyinlerinde de” şeklinde konuştu.

Önceki çalışmalar, nöronlardaki kusurlu ryanodin reseptörlerini, Alzheimer hastalığının iyi bilinen bir özelliği olan fosforlanmış tau’daki bir artışa bağlamıştı.

Yeni çalışmada, Columbia Üiversitesi’nden araştırmacılar, Kovid-19 hastalarının beyinlerinde yüksek düzeyde fosforlanmış tau ve ayrıca kusurlu ryanodin reseptörler buldu.

Fosforlanmış tau  (p-tau) genel olarak Alzheimer hastalarında görülüyor.

Araştırma, Kovid-19 hastalarında da görülen fosforlanmış tau’nun Alzheimer hastalığının erken evresinin bir işareti olabileceğini ve ayrıca koronavirüs hastalarında gözlenen diğer nörolojik semptomlara katkıda bulunabileceğini ortaya koyuyor. Mark, beyinde aran p-tau seviyelerinin Alzheimer hastalığındaki hafıza sorunlarıyla bağlantılı olduğuna ve hastalığı ağır geçiren kişilerde benzer sorunlara neden olabileceğine düşünüyor.

Beyinde bulunan ek değişikliklerle birlikte araştırmacılar, ağır Kovid-19’a karşı belirgin bağışıklık tepkisinin beyinde iltihaplanmaya neden olduğunu varsaydı. B u da, ryanodin reseptörlerinin işlev bozukluğuna ve fosforile edilmiş tau’da bir artışa yol açabilir. Araştırma sonucunda, alzheimer hastalığının bir başka özelliği olan amiloid beta oluşumuna yol açan yollarda hiçbir değişiklik ise bulunmadı.

Dr. Marks, hastalığı daha hafif geçirenlerin beyninde benzer değişiklikler yaşanıyorsa bunun ‘uzun Kovid‘le ilişkilendirilen ‘beyin sisi‘ni açıklamada yardımcı olabileceğini ifade etti. Koronavirüsü ağır geçirenlerin ileriki hayatlarında Alzheimer riskinin de fazla olabileceğini belirten bilim insanı, bunu net şekilde bilmek için henüz erken olduğunu, daha fazla araştırma yapılması gerektiğini ve böylece kesin sonuca varılabileceğini bildirdi.

Uzun süredir devam eden koronavirüsün hafızası ve nörolojik sorunlar, kusurlu ryanodin reseptörlerine kadar takip edilebilirse, Marks tarafından geliştirilmekte olan bir ilaç, soruna bir çözüm sağlamaya yardımcı olabilir.

İlaç şu anda ryanodin reseptöründeki genetik bir kusurun neden olduğu bir kas hastalığının tedavisi için erken klinik denemelerden geçiyor. İlaç, korona hastalarının beyin dokusuna uygulandığında ryanodin kusurunu onarabilir.

Dr. Marks, “En büyük umudum, diğer laboratuvarların bulgularımıza bakması ve doğrulanırsa uzun süredir devam eden bir koronavirüs klinik denemesine ilgi uyandırması” dedi.

Şarku’l Avsat